เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 นายวสันต์ ภัยหลีกลี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนางสาวทิพย์ธีรา  รัมมณีย์ ผู้ตรวจราชการ นายโกเมศ สุบงกช ผู้อำนวยการสำนักกฎหมาย และเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.) ร่วมการประชุมวิชาการเพื่ออภิปรายและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ประเด็นสิทธิเด็กในกระบวนการยุติธรรม เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะในการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน ณ ห้องประชุม 704 ชั้น 7 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Zoom Meeting)

          การประชุมครั้งนี้ถือเป็นโอกาสสำคัญที่ได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และประสบการณ์ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิทธิเด็ก และด้านกระบวนการยุติธรรมทางอาญา รวมถึงองค์กรภาคประชาสังคมที่ดำเนินกิจกรรมดูแลประโยชน์ และช่วยเหลือเด็กมาอย่างต่อเนื่องทั้งในพื้นที่ส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค ร่วมกันอภิปรายและวิเคราะห์ข้อจำกัดในการบังคับใช้กฎหมาย ประกอบด้วย นายสรรพสิทธิ์ คุมพ์ประพันธ์ อดีตกรรมการสิทธิเด็กแห่งสหประชาชาติ นายสมชาย หอมลออ ทนายความอาวุโส นางสาวสุเพ็ญศรี พึ่งโคกสูง ผู้อำนวยการมูลนิธิส่งเสริมความเสมอภาคทางสังคม นางสาววาสนา เก้านพรัตน์ ผู้อำนวยการมูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็ก รองศาสตราจารย์ ดร.กรรภิรมย์ โกมลารชุน อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รวมทั้งผู้แทนจากองค์กรภาคประชาสังคม ได้แก่ มูลนิธิศานติวัฒนธรรม สมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรี ในพระอุปถัมภ์ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถสหทัย มูลนิธิ สภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์ มูลนิธิปวีณาหงสกุลเพื่อเด็กและสตรี สมาคมเด็กและเยาวชนเพื่อสันติภาพชายแดนใต้ (กลุ่มลูกเหรียง) รวมถึงสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ)

          ที่ประชุมร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และความท้าทายในการคุ้มครองสิทธิเด็กในกระบวนการยุติธรรม โดยเฉพาะกรณีที่บิดามารดาหรือผู้ปกครองเป็นผู้กระทำความรุนแรงต่อเด็กเสียเอง อันส่งผลให้เกิดประโยชน์ขัดกัน (Conflict of Interest) และทำให้เด็กขาดผู้แทนตามกฎหมายในการดำเนินคดีอาญา พร้อมทั้งร่วมกันหารือถึงข้อจำกัดในด้านต่าง ๆ ของหน่วยงานภาครัฐ และบทบาทสำคัญขององค์กรภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิเด็ก โดยรัฐต้องสนับสนุนและอาศัยกลไกขององค์กรหรือมูลนิธิต่าง ๆ ที่มีศักยภาพสามารถเข้าถึง และช่วยเหลือเด็กได้อย่างรวดเร็ว รวมถึงพิจารณาข้อจำกัดในการตั้งผู้แทนเฉพาะคดีให้แก่เด็กตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 6 ตลอดจนข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและแนวทางการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายเพื่อปรับปรุงกระบวนการยุติธรรมให้เหมาะสมกับเด็กที่มีความละเอียดอ่อนและต้องอาศัยความเข้าใจจากผู้ที่มีความรู้และประสบการณ์เฉพาะทาง โดยหยิบยกแนวปฏิบัติที่ดีและกลไกทางกฎหมายจากต่างประเทศมาเป็นกรณีศึกษา เพื่อนำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย รวมถึงเน้นย้ำให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาศักยภาพบุคลากรในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องให้มีความรู้ ความเข้าใจถึงกลไกการคุ้มครองสิทธิเด็ก และกระบวนการยุติธรรมที่คำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นสำคัญ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการความร่วมมือจากทุกฝ่าย

          ทั้งนี้ สำนักงาน กสม. จะรวบรวมความคิดเห็นและข้อเสนอแนะที่ได้รับจากการประชุมครั้งนี้ เพื่อประกอบการจัดทำข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน รวมทั้งข้อเสนอแนะในการแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย กฎ ระเบียบ หรือแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้อง ให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน ตามหน้าที่และอำนาจ อันจะนำไปสู่การยกระดับการคุ้มครองสิทธิเด็กในกระบวนการยุติธรรมอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป