เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 เวลา 16.00 น. นางสาวศยามล ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ให้สัมภาษณ์กับ ผศ.ดร.บูชิตา สังข์แก้ว หัวหน้าโครงการวิจัย เรื่อง ขบวนการประชาชนปกป้องแม่น้ำโขงกับการพัฒนาประชาธิปไตยสิ่งแวดล้อม ภายใต้บริบทยุคสมัยมนุษย์ผันผวนโลก

               กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวว่า การสร้างเขื่อนในแม่น้ำโขง ส่งผลให้น้ำเท้อจากแม่น้ำโขงไหลเข้าท่วมแม่น้ำสาขาหลายกิโลเมตร และนำมาซึ่งปัญหาการระบายน้ำในช่วงฤดูน้ำหลาก จะเห็นได้จากเหตุการณ์อุทกภัยเมื่อเดือนกันยายน 2567 ที่จังหวัดเชียงราย ส่งผลกระทบต่อธรณีสัณฐานของลำน้ำจึงมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงร่องน้ำลึกซึ่งเป็นเส้นแบ่งเขตแดนระหว่างประเทศอาจนำมาซึ่งข้อพิพาทระหว่างประเทศ และการเปลี่ยนแปลงกระแสน้ำยังก่อให้เกิดการกัดเซาะตลิ่งสูญเสียพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำโขง ทำให้ต้องใช้งบประมาณจำนวนมากในการป้องกันตลิ่ง ผลกระทบด้านการทำประมงส่งผลต่อวงจรชีวิตปลาทั้งต่อชนิดพันธุ์และปริมาณลดลงทั้งด้านเหนือน้ำและท้ายน้ำ แม้จะเป็นเขื่อนประเภทน้ำไหลผ่านและมีการสร้างทางผ่านปลา แต่ในรายงานการทบทวนข้อมูลเทคนิคของสำนักงานเลขาธิการคณะกรรมการแม่น้ำโขง เห็นว่าการออกแบบยังไม่เหมาะสม ผลกระทบด้านเศรษฐกิจและสังคม จากการสร้างเขื่อนทำให้กระแสน้ำในแม่น้ำโขงด้านเหนือเขื่อนมีสภาพนิ่งและไหลช้าลง กระทบต่อชาวประมงพื้นบ้านที่หาปลาแบบไหลมอง และกระทบต่อกลุ่มผู้เก็บสาหร่ายไก ส่วนบริเวณที่เกิดปัญหาน้ำเท้อพื้นที่เกษตรริมฝั่งอาจถูกน้ำท่วมถาวร หรือประสบปัญหาการระบายน้ำในช่วงฤดูน้ำหลาก เกิดปัญหาน้ำท่วมซ้ำซาก ส่งผลต่อการประกอบอาชีพ รายได้ และการใช้ประโยชน์ที่ดิน

               นอกจากนี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติพบว่ากลุ่มประชาชนปกป้องแม่น้ำโขงเป็นประชาชนที่ได้รับผลกระทบต่อวิถีชีวิตและการประกอบอาชีพ มีความเดือดร้อนจึงต้องตื่นตัวเพื่อดิ้นรนให้อยู่รอด และต้องการรับรู้ข้อมูลข่าวสารการดำเนินโครงการของภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวกับแม่น้ำโขง ต้องการมีส่วนร่วมในการจัดการแม่น้ำโขงที่ใช้ร่วมกัน หากจะพัฒนาประชาธิปไตยสิ่งแวดล้อมรัฐต้องเปิดเผยข้อมูลการดำเนินโครงการอย่างโปร่งใส และสร้างการมีส่วนร่วมในระดับการตัดสินใจร่วมกัน เมื่อเกิดผลกระทบต้องมีการเยียวยาอย่างยุติธรรม