เมื่อวันที่ 12 – 14 สิงหาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติพื้นที่ภาคใต้ (สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้) ร่วมกับสถาบันส่งเสริมการบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยทักษิณ และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องจัดกิจกรรม “การถ่ายทอดข้อมูลและแนวทางในการแก้ไขปัญหาแก่ชุมชนชาวเลอูรักลาโว้ย ในพื้นที่อำเภอเกาะลันตา” ณ โรงแรมอนันดา ลันตา รีสอร์ท อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ ซึ่งเป็นกิจกรรมสุดท้ายภายใต้โครงการคลินิกสิทธิมนุษยชน เพื่อแก้ไขปัญหาสิทธิมนุษยชนในพื้นที่ภาคใต้ ซึ่งดำเนินการต่อเนื่องมาตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2569

            ในวันที่ 12 สิงหาคม 2569 นางปรีดา คงแป้น กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้ ได้ประชุมหารือเพื่อพิจารณาภาพรวมข้อมูลการดำเนินโครงการคลินิกสิทธิมนุษยชน เพื่อแก้ปัญหาสิทธิมนุษยชนในพื้นที่ภาคใต้ และวันที่ 13 สิงหาคม 2569 กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้เป็นประธานกล่าวเปิดกิจกรรม“การถ่ายทอดข้อมูลและแนวทางในการแก้ไขปัญหาแก่ชุมชนชาวเลอูรักลาโว้ย ในพื้นที่อำเภอเกาะลันตา” โดยมี นางสาวอณิชภัทร สิทธิดำรงค์ หัวหน้ากลุ่มงานส่งเสริมและเฝ้าระวังสถานการณ์สิทธิมนุษยชน รักษาราชการแทนผู้อำนวยการสำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้ เป็นผู้กล่าวรายงาน กิจกรรมในครั้งนี้ประกอบด้วย การนำเสนอ หัวข้อ “แนวทางในการแก้ไขปัญหาแก่ชุมชนชาวเลอูรักลาโว้ย ในพื้นที่เกาะลันตา ตามโครงการคลินิกสิทธิมนุษยชน และแนวทางการขับเคลื่อนเกาะลันตา สู่พื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์” ซึ่งเป็นข้อมูลการดำเนินการที่ผ่านมา โดยวิทยากรจาก ม. ทักษิณ และการเสวนา หัวข้อ “บทบาทของภาคีเครือข่ายในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล” โดยวิทยากรจากภาคส่วนที่หลากหลาย ดำเนินรายการโดยนางมณีรัตน์ มิตรปราสาท ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

            โครงการนี้เป็นการดำเนินงานเชิงรุก เพื่อแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนของกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล โดยเฉพาะประเด็นที่ดินทำกิน ที่อยู่อาศัย ผลกระทบจากนโยบายรัฐและการพัฒนาการท่องเที่ยว ผลักดัน “ลันตาโมเดล” ซึ่งได้ขึ้นชื่อว่าเป็นเมืองหลวงของชาวเล เพื่อยกระดับเกาะลันตาให้เป็นต้นแบบพื้นที่ที่ชาวเลสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างมีศักดิ์ศรีท่ามกลางสถานการณ์และบริบทพื้นที่ที่เปลี่ยนแปลงไปจากการรุกคืบของเศรษฐกิจยุคใหม่ ซึ่งสุ่มเสี่ยงต่อการสลายไปของวิถีชีวิตดั้งเดิม การเร่งรวบรวมข้อมูลประวัติศาสตร์ พื้นที่สุสาน และ “บาฆัด” (พื้นที่พักอาศัยชั่วคราวเพื่อทำการประมงดั้งเดิม) และข้อมูลอื่นเชิงพื้นที่ การมีร่างกติกาชุมชนหรือร่างธรรมนูญชาติพันธุ์อูรักลาโว้ยเกาะลันตา พุทธศักราช 2569 เพื่อเป็นกฎกติกาในการปกครองตนเอง การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และการสืบสานมรดกทางวัฒนธรรม โดยมุ่งหวังให้เป็นพยานหลักฐานเชิงประจักษ์ทางนิติศาสตร์ตลอดจนเป็นเครื่องมือทางสังคมในการรองรับการประกาศเป็นพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ ตามเจตนารมณ์แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568

            การหารือที่ผ่านมาภาคีเครือข่ายได้หารือถึงความเป็นไปได้ในการสนับสนุนให้ชุมชนเป็นเจ้าของเศรษฐกิจการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สอดคล้องกับวิถีธรรมชาติ แผนการดำเนินงานระยะต่อไปสำนักงาน กสม. ร่วมกับมหาวิทยาลัยทักษิณ และศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) สรุปฐานข้อมูลพื้นที่การใช้ประโยชน์ดั้งเดิม เพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยันสิทธิในระดับนโยบาย เร่งประสานงานและผลักดันทางออกในการแก้ไขปัญหา นำข้อมูลจากพื้นที่เสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป