เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2569 ที่ห้องประชุม 606 สำนักงาน กสม. และสื่อออนไลน์ zoom meeting นางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายไพโรจน์  พลเพชร ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นายสุเรนทร์  ปะดุกา ผู้ตรวจราชการ และเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. จัดประชุมประสานการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน กรณีทายาทสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน (อส.) ที่เสียชีวิต ขอความช่วยเหลือให้ประสานหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องเพื่อรับสิทธิบำนาญพิเศษ โดยมีผู้แทนหน่วยงานของรัฐเข้าร่วมประชุมประกอบด้วย กระทรวงมหาดไทย กระทรวงการคลังและกรมบัญชีกลาง จังหวัดปัตตานี และเจ้าหน้าที่ศูนย์ประสานงานพุทธวิธีเพื่อสิทธิมนุษยชน วัดตานีนรสโมสร จังหวัดปัตตานี

            ในการนี้ ที่ประชุมได้รับทราบความต้องการเข้าถึงสิทธิบำนาญพิเศษของทายาท อส. ในพื้นที่จังหวัดปัตตานีจำนวน 9 ราย แบ่งออกเป็น 1) กลุ่มที่ยังไม่ได้ยื่นขอรับสิทธิเนื่องจากไม่ทราบสิทธิของตน 2) กลุ่มที่ยื่นคำขอรับสิทธิแล้วแต่ยังไม่ทราบผลการพิจารณาจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 3) กลุ่มที่ยื่นคำขอรับสิทธิแล้ว และกรมบัญชีกลางพิจารณาไม่อนุมัติจ่ายเนื่องจากพ้นระยะเวลา 10 ปี ตามที่กฎหมายกำหนด นอกจากนี้ ยังพบข้อมูลทายาท อส. ในพื้นที่จังหวัดยะลา และจังหวัดนราธิวาส ที่มีความต้องการเข้าถึงสิทธิลักษณะเดียวกัน ซึ่งผู้แทนกรมบัญชีกลางและกระทรวงการคลังได้ชี้แจงหลักเกณฑ์การกำหนดสิทธิ การเข้าถึงสิทธิ และกระบวนการพิจารณาคำขอรับสิทธิ ตามพระราชบัญญัติบำเหน็จบำนาญข้าราชการ พ.ศ. 2494 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497 และระเบียบที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลักเกณฑ์การกำหนดอายุความการยื่นขอรับสิทธิภายในเวลา 10 ปี นับแต่วันที่ อส. เสียชีวิต รวมถึงสภาพปัญหาที่ค้นพบและแนวทางการแก้ไขเพื่อให้ผู้ทรงสิทธิสามารถเข้าถึงสิทธิได้ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลของกระทรวงมหาดไทยและจังหวัดปัตตานีที่ชี้แจงกฎหมาย ระเบียบ และขั้นตอนการปฏิบัติของหน่วยงานต้นสังกัดของ อส. รวมถึงการสะท้อนสภาพปัญหาในอดีตเกี่ยวกับการติดต่อสื่อสารกับทายาท การสืบค้นหลักฐานและการรวบรวมข้อเท็จจริงประกอบคำขอรับสิทธิ ส่งผลให้เกิดปัญหาตามเรื่องร้องเรียนนี้ ทั้งนี้ ที่ประชุมได้หารือแนวทางการแก้ไขปัญหาเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ดังนี้

            1. ผู้แทนจังหวัดปัตตานีและผู้แทนกระทรวงมหาดไทย จะตรวจสอบและเร่งรัดการรวบรวมข้อมูลและเร่งรัดการพิจารณาคำขอของผู้ร้องกลุ่มที่รอผลการพิจารณาข้างต้นให้แล้วเสร็จโดยเร็ว และจะแจ้งผลให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ทราบด้วย

            2. ผู้แทนจังหวัดปัตตานี กำหนดกลไกการแจ้งสิทธิและการอำนวยการเข้าถึงสิทธิของทายาท โดยมอบหมายปลัดอำเภอที่รับผิดชอบเรื่องการเยียวยาประจำท้องที่อำเภอเป็นผู้รับผิดชอบ

            3. ผู้แทนกระทรวงมหาดไทย เห็นชอบให้มีการอบรม สร้างความรู้ความเข้าใจกฎหมาย ระเบียบ และแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการจัดทำคู่มือการปฏิบัติงานโดยจะเผยแพร่ในเว็บไซต์ของหน่วยงานต่อไป

            4. กรมบัญชีกลาง จะจัดอบรมเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ หลักเกณฑ์และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับบำเหน็จบำนาญ ให้กับข้าราชการกรมการปกครองระดับอำนวยการสูง (นายอำเภอ) ในเดือนสิงหาคม 2569

            5 สร้างการรับรู้และส่งเสริมให้ทายาทที่ยังไม่ขอรับสิทธิบำนาญพิเศษและพ้นอายุความการยื่นขอแล้ว ยื่นขอรับเงินช่วยเหลือตามพระราชบัญญัติสงเคราะห์ผู้ประสบภัยเนื่องจากช่วยเหลือราชการ การปฏิบัติงานของชาติ หรือการปฏิบัติตามหน้าที่มนุษยธรรม พ.ศ. 2543

            ทั้งนี้ สำนักงาน กสม. จะรวบรวมข้อมูลและความคิดเห็นเสนอ กสม. พิจารณา ต่อไป