เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2569 เวลา 13.30 น. นางสาวศยามล ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายเดโช ไชยทัพ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม และคณะเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. ได้ประชุมหารือเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเกี่ยวกับปัญหาสิทธิที่ดินในกระบวนการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน ภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ร่วมกับผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.) กรมป่าไม้ กรมที่ดิน กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และตัวแทนผู้ร้อง ณ ห้องประชุม 606 สำนักงาน กสม.

          การประชุมครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อร่วมกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาให้กับประชาชนในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โดยที่ประชุมได้พิจารณาประเด็นสำคัญ ดังนี้ 1) การทบทวนหลักเกณฑ์สำรวจ และการออกระเบียบรองรับพื้นที่ที่มีลักษณะพิเศษ เช่น กรณีพื้นที่ไร่หมุนเวียนและพื้นที่วนเกษตร 2) การปรับปรุงมาตรฐานสมุดประจำตัว คทช. เพื่อให้สอดคล้องกับการใช้ประโยชน์จริงในพื้นที่ 3) การผ่อนปรนเงื่อนไข โดยพิจารณาให้พื้นที่ คทช. เป็นเขตพิเศษ เพื่อผ่อนปรนเกณฑ์ชั้นคุณภาพลุ่มน้ำ 4) การปรับปรุงหลักเกณฑ์การจำกัดการถือครองที่ดิน 20 ไร่ ให้เหมาะสมกับสภาพการใช้ประโยชน์ที่ดินของชุมชน 5) การเพิ่มกลไกคุ้มครองสิทธิ โดยจัดให้มีกระบวนการอุทธรณ์กรณีการสำรวจตกหล่น และ 6) การจัดตั้งศูนย์สารสนเทศระดับท้องถิ่น (ระดับตำบล/อำเภอ) เพื่อปรับปรุงฐานข้อมูลประชากร กรณีเกิด ตาย และย้ายถิ่น ให้เป็นปัจจุบัน

          ทั้งนี้ สำนักงาน กสม. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เห็นว่า ควรทบทวนหลักเกณฑ์การสำรวจการถือครองที่ดินของประชาชน โดยเฉพาะกรณีพื้นที่ไร่หมุนเวียน เพื่อให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 รวมถึงการปรับปรุงมาตรฐานสมุดประจำตัว คทช. เพื่อให้ประชาชนสามารถนำไปขึ้นทะเบียนเกษตรกร อันจะนำไปสู่การยกระดับการเข้าถึงความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้ำด้านสิทธิในที่ดินทำกินของประชาชนในพื้นที่ต่อไป