เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2569 นางสาวศยามล ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ลงพื้นที่อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว เพื่อประสานการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนกรณีชาวบ้านร้องเรียนปัญหาความเดือดร้อนจากการออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง (น.ส.ล.) ซึ่งชาวบ้านเห็นว่าอาจมีพื้นที่บางส่วนทับซ้อนกับที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยที่ใช้ประโยชน์มาเป็นเวลานาน โดยมีนายชรินทร์ ภู่ชัย นายอำเภออรัญประเทศ ผู้แทนจากสำนักงานที่ดินจังหวัดสระแก้ว สำนักงานธนารักษ์พื้นที่สระแก้ว เทศบาลตำบลบ้านใหม่หนองไทร และชาวบ้านในพื้นที่พิพาท ร่วมให้ข้อมูล

               ในการนี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติและคณะได้สำรวจสภาพพื้นที่ รับฟังข้อเท็จจริงจากทุกฝ่าย และรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับประวัติการใช้ประโยชน์ที่ดินของชุมชน รวมถึงแนวเขตที่ดินตามเอกสารทางราชการ โดยกรณีดังกล่าวเกิดจากข้อร้องเรียนของชาวบ้านในพื้นที่อำเภออรัญประเทศที่ระบุว่า หน่วยงานของรัฐได้ดำเนินการออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง (น.ส.ล.) ครอบคลุมพื้นที่มากกว่าแนวเขตการสงวนหวงห้ามเดิม ส่งผลให้เกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในการครอบครองและใช้ประโยชน์ที่ดินของชาวบ้าน ซึ่งเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสิทธิของบุคคลในทรัพย์สินและสิทธิของชุมชนตามหลักสิทธิมนุษยชน

               ต่อมาวันที่ 12 มิถุนายน 2569 ได้มีการประชุมหารือเพื่อพิจารณาแนวทางแก้ไขปัญหากรณีข้างต้น ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐโดยมี ดร. พัชรี ศาลาศิลป์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว และร่วมรับฟังสภาพปัญหา จากนั้นได้รับฟังข้อมูลเกี่ยวกับสภาพพื้นที่พิพาทจากชาวบ้าน ณ ห้องประชุมบูรพา ชั้น 4 ศาลากลางจังหวัดสระแก้ว ทั้งนี้ ที่ประชุมยังไม่สามารถหาข้อยุติร่วมกันได้ เนื่องจากยังมีข้อเท็จจริงหลายประเด็นที่จำเป็นต้องพิจารณาเพิ่มเติม โดยเห็นพ้องว่า การแก้ไขปัญหาข้อพิพาทด้านที่ดินจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลเชิงประจักษ์ ทั้งข้อกฎหมาย ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ และวิถีชีวิตของชุมชนที่มีความผูกพันกับพื้นที่มาอย่างยาวนาน โดยต้องคำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชนเป็นสำคัญ เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างการคุ้มครองประโยชน์สาธารณะกับการคุ้มครองสิทธิของชาวบ้าน ดังนั้น ควรแสวงหาข้อเท็จจริงเชิงพื้นที่และศึกษาประวัติความเป็นมาของชุมชนดั้งเดิม ตลอดจนกระบวนการสงวนหวงห้ามที่ดิน การออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง (น.ส.ล.) ความเห็นของหน่วยงานราชการในพื้นที่ และข้อมูลทางประวัติศาสตร์ของวัดและชุมชนโดยรอบ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่รอบด้านและเป็นธรรมต่อทุกฝ่าย

               ทั้งนี้ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจะติดตามและประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การแสวงหาข้อเท็จจริงเป็นไปอย่างรอบด้าน โปร่งใส และนำไปสู่แนวทางแก้ไขปัญหาที่สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน รวมทั้งบริบทปัญหาที่ดินของประเทศไทยในระยะยาว