เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2569 นายพิทยา จินาวัฒน์ และนายบุญแทน ตันสุเทพวีรวงศ์ ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.) ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน ณ สถานฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด “บ้านไออุ่น” ทัณฑสถานหญิงเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีนางวิพรพักตร์ ค่ายบุญศรี ผู้อำนวยการทัณฑสถานหญิงเชียงใหม่ พร้อมด้วยผู้แทนกรมราชทัณฑ์ ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ รวมทั้งผู้แทนสถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี (สบยช.) ร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูลและสะท้อนประสบการณ์การดำเนินงาน

          ในการตรวจเยี่ยมครั้งนี้ คณะตรวจเยี่ยมได้ประชุมร่วมกับผู้บริหารและเจ้าหน้าที่เพื่อรับฟังข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินงาน รูปแบบการฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด แนวทางการดูแลผู้เข้ารับการฟื้นฟู ตลอดจนปัญหา อุปสรรค และแนวปฏิบัติที่ดีของหน่วยงาน พร้อมทั้งลงพื้นที่สำรวจสภาพแวดล้อม กระบวนการฟื้นฟู และกิจกรรมต่าง ๆ ภายในสถานฟื้นฟู รวมถึงสัมภาษณ์ผู้เข้ารับการฟื้นฟูและเจ้าหน้าที่ เพื่อรับฟังข้อเท็จจริงและประสบการณ์จากการปฏิบัติงานและการใช้ชีวิตภายในสถานฟื้นฟูโดยตรง

          จากการแลกเปลี่ยนข้อมูลและการลงพื้นที่ พบว่า “บ้านไออุ่น” ได้นำแนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพในรูปแบบชุมชนบำบัด (Therapeutic Community: TC) มาประยุกต์ใช้ในการฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดภายในบริบทของเรือนจำ แนวทางดังกล่าวมุ่งส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การพัฒนาทักษะการใช้ชีวิต การเรียนรู้การอยู่ร่วมกับผู้อื่น การดูแลสุขภาพ และการเตรียมความพร้อมก่อนกลับคืนสู่ครอบครัวและสังคม ทั้งยังให้ความสำคัญกับการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการฟื้นฟู การเสริมสร้างคุณค่าในตนเอง และการคืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์แก่ผู้เข้ารับการฟื้นฟู ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของการฟื้นฟูที่ยั่งยืนและการกลับคืนสู่สังคมอย่างมีคุณภาพ

          การตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินงานของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน รวมทั้งสนับสนุนการพัฒนาระบบการฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดที่สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน โดยให้ความสำคัญกับความสมัครใจ ความปลอดภัย การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ การมีส่วนร่วมของครอบครัว และการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้เข้ารับการฟื้นฟู อันเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ผ่านการฟื้นฟูสามารถกลับคืนสู่สังคมได้อย่างมั่นคง

          สำนักงาน กสม. จะนำข้อค้นพบและข้อเสนอแนะจากการตรวจเยี่ยมไปใช้ประกอบการพัฒนากรอบแนวทางและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เพื่อยกระดับมาตรฐานการฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของประเทศให้มีประสิทธิผล ควบคู่กับการเคารพสิทธิมนุษยชน และการป้องกันการปฏิบัติที่อาจกระทบต่อสิทธิและศักดิ์ศรีของผู้เข้ารับการฟื้นฟูต่อไป