คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) และกองทัพบก ได้ร่วมกันจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อส่งเสริมความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนแก่ครูฝึกทหารใหม่ ระหว่างวันที่ 11–12 กุมภาพันธ์ 2569 ณ โรงแรมรามาการ์เด้นส์ เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ โดยมีครูฝึกทหารใหม่ของกองทัพบกเข้าร่วมกว่า 150 นาย จาก 22 หน่วยทั่วประเทศ การอบรมครั้งนี้มุ่งยกระดับมาตรฐานการฝึกทหารใหม่และทหารกองประจำการของกองทัพบกให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน กฎหมายที่เกี่ยวข้อง และพันธกรณีระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นภาคี

            นายวสันต์ ภัยหลีกลี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวในพิธีเปิดว่า ความร่วมมือระหว่าง กสม. และกองทัพบกในครั้งนี้มิใช่จุดเริ่มต้น หากแต่เป็นความต่อเนื่องจากการทำงานร่วมกันในช่วงที่ผ่านมา ทั้งการหารือเชิงนโยบายกับผู้บัญชาการทหารบกและผู้บริหารระดับสูงของกองทัพบก การลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน ณ หน่วยฝึกทหารใหม่ในหลายพื้นที่และเรือนจำของกองทัพบก รวมถึงการหารือเพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติที่เหมาะสมกับบริบทการฝึกทหารใหม่ของไทย โดย กสม. เห็นถึงความตั้งใจของกองทัพบกในการยกระดับมาตรฐานการฝึกให้มีความปลอดภัยและเคารพหลักสิทธิมนุษยชน กิจกรรมส่งเสริมความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนแก่ครูฝึกทหารใหม่ กองทัพบก จึงเป็นก้าวสำคัญของการแปลงหลักการด้านสิทธิมนุษยชนให้เกิดผลที่ชัดเจน

            การอบรมเริ่มต้นด้วยการบรรยายหัวข้อ “บทบาทของกองทัพบกในการพัฒนาการฝึกทหารใหม่บนพื้นฐานของหลักสิทธิมนุษยชน” โดยสะท้อนความท้าทายของการฝึกในบริบทสังคมปัจจุบัน ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ และการปรับตัวของทหารใหม่ ครูฝึกจึงต้องทำหน้าที่มากกว่า “ผู้ควบคุมระเบียบวินัย” แต่เป็น “ครูพี่เลี้ยง” ที่ผสานวินัยทหารกับวิธีการฝึกที่เหมาะสม คำนึงถึงความปลอดภัยและเคารพสิทธิมนุษยชน

            อีกหนึ่งหัวข้อ คือ การอธิบายหลักสิทธิมนุษยชนตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องและพันธกรณีระหว่างประเทศ อาทิ อนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี (Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment: CAT) และอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการบังคับให้หายสาบสูญ (International Convention for the Protection of all Persons from Enforced Disappearance: ICPPED) รวมถึงสาระสำคัญของพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 โดยเฉพาะข้อกำหนดเกี่ยวกับการควบคุมตัว การห้ามกระทำการทรมานหรือย่ำยีศักดิ์ศรี ความรับผิดของผู้บังคับบัญชา และการบันทึกภาพและเสียงเพื่อความโปร่งใสในการปฏิบัติงาน

            นอกจากการบรรยายเชิงวิชาการแล้ว ผู้เข้าร่วมได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในประเด็น “การปรับใช้หลักสิทธิมนุษยชนในการปฏิบัติหน้าที่ของครูฝึกทหารใหม่” ตลอดจนแนวทางการดูแลและพัฒนาทหารใหม่ในช่วงเริ่มต้นของการเข้ารับราชการทหาร โดยเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย การดูแลสุขภาวะทั้งทางกายและจิตใจ และการเสริมสร้างความไว้วางใจระหว่างผู้บังคับบัญชากับผู้ใต้บังคับบัญชา โดยช่วงท้ายของการอบรมได้ร่วมกันประมวลข้อค้นพบและข้อเสนอแนะเพื่อจัดทำแนวทางปฏิบัติที่ควรทำและสิ่งที่ไม่ควรทำโดยเด็ดขาด (DO’s & DON’Ts) ในการฝึกทหารใหม่และทหารกองประจำการของกองทัพบก เพื่อพัฒนาเป็นกรอบมาตรฐานกลางสำหรับครูฝึกและหน่วยฝึกทั่วประเทศต่อไป

            ในช่วงท้ายของกิจกรรม พลโท ธิติพันธ์ ฐานะจาโร เจ้ากรมยุทธศึกษาทหารบก ได้กล่าวย้ำว่า กองทัพบกมีนโยบายชัดเจนในการพัฒนาการฝึกทหารใหม่ให้มีความเข้มแข็งทางวินัยควบคู่กับความปลอดภัยและการเคารพหลักสิทธิมนุษยชน โดยมุ่งให้ครูฝึกทุกนายตระหนักถึงบทบาทความเป็นแบบอย่างที่ต้องใช้อำนาจอย่างเหมาะสม โปร่งใส และอยู่ภายใต้กรอบกฎหมาย การจัดทำแนวทาง DO’s & DON’Ts และการจัดอบรมในครั้งนี้ถือเป็นกลไกสำคัญในการถ่ายทอดนโยบายสู่การปฏิบัติในทุกหน่วยฝึกทั่วประเทศ พร้อมทั้งได้กล่าวขอบคุณ กสม. ที่ได้ร่วมสนับสนุนองค์ความรู้และประสบการณ์เชิงวิชาการ ซึ่งสะท้อนถึงความร่วมมือที่สร้างสรรค์และเป็นประโยชน์ต่อการยกระดับมาตรฐานการฝึกทหารใหม่ของกองทัพบกอย่างเป็นรูปธรรม