เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2569 ที่โรงแรมทีเค. พาเลซ แอนด์ คอนเวนชั่น แจ้งวัฒนะ นางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นประธานการประชุมรับฟังความคิดเห็นเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะ “การแก้ไขปัญหาราคาน้ำนมดิบตกต่ำกับการคุ้มครองสิทธิเกษตรกรและสิทธิผู้บริโภค” โดยมีนางรัตติกุล  จันทร์สุริยา และไพโรจน์ พลเพชร ที่ปรึกษาประจำ กสม. หน่วยงานภาครัฐ อาทิ กรมปศุสัตว์ องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย กรมส่งเสริมสหกรณ์ สำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา สภาองค์กรของผู้บริโภค ภาคเอกชน นักวิชาการ ผู้แทนสมาคมผู้เลี้ยงโคนม และกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมที่ได้รับผลกระทบ เข้าร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

            เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม โดยเฉพาะในพื้นที่อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี กำลังเผชิญภาวะน้ำนมดิบล้นตลาด ส่งผลกระทบต่อสิทธิเกษตรกรด้านรายได้ เกิดสภาวะขาดสภาพคล่องและมีภาระหนี้สินเพิ่มขึ้น จนต้องตัดสินใจปิดกิจการฟาร์มโคนมเป็นจำนวนมาก ที่ประชุมได้มีการวิเคราะห์ปัญหาสำคัญและเสนอทางออกในหลายมิติ อาทิ 1) วิกฤตการณ์น้ำนมดิบล้นตลาด: พบปัญหาส่วนเกินน้ำนมดิบประมาณ 200 ตันต่อวัน ซึ่งส่งผลให้เกษตรกรไม่สามารถขายได้ตามราคาประกัน ขณะที่การบริโภคนมโรงเรียนลดลงเนื่องจากจำนวนเด็กนักเรียนที่ลดน้อยลง 2) ผลกระทบจากเขตการค้าเสรี (FTA): เกษตรกรแสดงความกังวลต่อการเปิดเขตการค้าเสรีกับออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ซึ่งอาจมีการนำเข้านมผงที่มีต้นทุนต่ำกว่าน้ำนมดิบในประเทศ โดยภาคประชาสังคมเสนอให้รัฐบาลพิจารณาใช้มาตรการปกป้องการนำเข้า และเตรียมความพร้อมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของเกษตรกรไทย  3) การปฏิรูปกลไกการบริหารจัดการ (Milk Board):

            ที่ประชุมเสนอให้มีการแก้ไขพระราชบัญญัติโคนมและผลิตภัณฑ์นม พ.ศ. 2551 เพื่อปรับปรุงโครงสร้างคณะกรรมการโคนมและผลิตภัณฑ์นม (Milk Board) โดยเสนอให้เพิ่มสัดส่วนตัวแทนจากภาคผู้บริโภคและเอกชน รวมถึงการเปิดเผยข้อมูลสถิติให้มีความโปร่งใสมากขึ้น และ 4) สิทธิผู้บริโภคและการคุ้มครองสุขภาพ: มีข้อเสนอให้ทบทวนนิยามและข้อกำหนดบนฉลากผลิตภัณฑ์นมให้ชัดเจน เพื่อลดความสับสนของผู้บริโภคระหว่างนมโคแท้กับนมคืนรูป พร้อมส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนได้ดื่มนมที่มีคุณภาพอย่างต่อเนื่อง

            ทั้งนี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเน้นย้ำในช่วงท้ายว่า ข้อมูลและข้อเสนอแนะทั้งหมดจะถูกรวบรวมเพื่อจัดทำเป็นข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเสนอต่อคณะรัฐมนตรีและรัฐสภา เพื่อให้เกิดการแก้ไขปัญหาเชิงระบบที่ยั่งยืน มุ่งหวังให้เกิดความเป็นธรรมแก่เกษตรกรในฐานะผู้ผลิต และคุ้มครองสิทธิในสุขภาพและข้อมูลข่าวสารของผู้บริโภคไปพร้อมกัน