เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2569 ที่ห้องประชุม 606 สำนักงาน กสม. นางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนางสาวมณีรัตน์ มิตรปราสาท และนายไพโรจน์ พลเพชร ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประชุมรับฟังความคิดเห็นจากผู้แทนสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) (บจธ.) ผู้แทนสำนักงบประมาณ ผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) ในฐานะฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการพัฒนาและส่งเสริมองค์การมหาชน (กพม.) ผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ตลอดจนผู้ร้องและผู้แทนกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จำนวน 4 แห่ง ในจังหวัดจันทบุรี

          การประชุมดังกล่าวสืบเนื่องจากกรณีที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนทั้ง 4 แห่ง ได้ยื่นเรื่องร้องเรียนต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) โดยระบุว่าได้รับผลกระทบโดยตรงจากมติของคณะกรรมการพัฒนาและส่งเสริมองค์การมหาชน (กพม.) ที่มีมติให้ยุบเลิกสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (บจธ.) เนื่องจากไม่ผ่านการประเมินความคุ้มค่าในการดำเนินงาน และมีคำสั่งระงับการใช้จ่ายงบประมาณ ส่งผลให้ บจธ. ไม่สามารถดำเนินการจัดซื้อที่ดินตามแผนงานที่ได้รับการอนุมัติไว้แล้วได้ อันเป็นเหตุให้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนซึ่งอยู่ระหว่างกระบวนการเข้าถึงที่ดินเพื่อการอยู่อาศัยและการประกอบอาชีพ ต้องประสบภาวะความไม่มั่นคงในสิทธิในที่ดินและความเป็นอยู่

          ทั้งนี้ ที่ประชุมได้มีการรับฟังข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นในประเด็นการประเมินผลการดำเนินงานของ บจธ. ตามกรอบการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ (New Public Management) และหลักการประเมินองค์กรภาครัฐ ได้แก่ (1) ด้านความประหยัด (Economy) ซึ่งพิจารณาการใช้ทรัพยากรและงบประมาณอย่างคุ้มค่า (2) ด้านประสิทธิผล (Effectiveness) ในการบรรลุวัตถุประสงค์เชิงนโยบาย โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาการกระจุกตัวของการถือครองที่ดินและการสร้างความมั่นคงในสิทธิที่ดินให้กับประชาชนผู้มีรายได้น้อย (3) ด้านประสิทธิภาพ (Efficiency) ในการบริหารจัดการโครงการและกลไกทางสถาบัน และ (4) ประเด็นความซ้ำซ้อนของอำนาจหน้าที่ระหว่าง บจธ. กับหน่วยงานของรัฐอื่นที่มีภารกิจด้านการจัดการที่ดิน

          ในมิติด้านสิทธิมนุษยชน ที่ประชุมเห็นว่าการยุบเลิก บจธ. และการระงับงบประมาณในระหว่างที่ประชาชนอยู่ในกระบวนการเข้าถึงที่ดิน อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิทธิในที่ดินและทรัพยากร ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของสิทธิในมาตรฐานการครองชีพที่เพียงพอ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และพันธกรณีระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นภาคี อาทิ กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ICESCR) นอกจากนี้ หลักการสิทธิมนุษยชนยังเน้นย้ำถึงหน้าที่ของรัฐในการเคารพ คุ้มครอง และทำให้สิทธิเป็นจริง โดยเฉพาะการหลีกเลี่ยงมาตรการถดถอย (Retrogressive Measures) ที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนกลุ่มเปราะบางโดยปราศจากมาตรการเยียวยาที่เหมาะสม