เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2569 ที่บ้านทับปลา อ.หนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ เจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) เข้าร่วมเวทีฟังเสียงประเทศไทย ภายใต้ประเด็นเสวนาหัวข้อ “เฝ้าระวังปลาหมอคางดำระบาดในเขื่อนลำปาว ขุมทรัพย์คนอีสาน” เพื่อแลกเปลี่ยนพูดคุยข้อมูลสถานการณ์การระบาดของปลาหมอคางดำ และสร้างการประสานความร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ และร่วมขับเคลื่อนแนวทางการแก้ไขปัญหาโดยคำนึงถึงวิถีชีวิตและการประกอบอาชีพของชุมชนและประชาชนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม โดยเวทีเสวนาในครั้งนี้จัดขึ้นโดยสำนักเครือข่ายสาธารณะและการมีส่วนร่วม Thai PBS มีเครือข่ายที่เข้าร่วมการเสวนาได้แก่ ผู้แทนจากสำนักงานประมงจังหวัดกาฬสินธุ์ ผู้แทนกลุ่มผู้ประกอบการเลี้ยงกุ้งก้ามกราม ที่ปรึกษาสหกรณ์เลี้ยงปลากระชังเขื่อนลำปาว ผู้ใหญ่บ้านสำราญ อ.วังสามหมอ จ.อุดรธานี (ตัวแทนประมงอาสาดีเด่น) ทีมตัวแทนชุมชนบ้านทับปลา ตัวแทนผู้ประกอบการแพ ชมรมเจ็ตสกี สะพานเทพสุดา ตัวแทนภาควิชาการจากมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ และมหาวิทยาลัยมหาสารคาม รวมถึงนิสิต / นักศึกษาที่สนใจและร่วมขับเคลื่อนประเด็นดังกล่าว 

          โดยประเด็นหลักในการพูดคุยได้แก่ ทัศนะของคนทั่วไปที่มีต่อเขื่อนลำปาว ประมวลสถานการณ์การระบาดของปลาหมอคางดำตั้งแต่พบครั้งแรกเมื่อเดือนสิงหาคม 2569 จนถึงปัจจุบัน ความวิตกกังวลของประชาชนในพื้นที่ ความเสียหายและผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อประชาชน ผู้ประกอบการและระบบนิเวศ พร้อมทั้งคาดการณ์แนวโน้มในการแพร่ระบาด แนวทางในการดำเนินการ มาตรการในการรับมือ ป้องกัน แก้ไขปัญหาของภาครัฐ ความวิตกกังวลและแนวทางในการรับมือของชุมชน และสุดท้ายคือข้อเสนอแนะจากภาควิชาการในการเฝ้าระวังในพื้นที่เขื่อนลำปาวและลุ่มน้ำปาว โดยให้สังเกตการเปลี่ยนสีของปลาหมอคางดำที่ไม่เหมือนในภาคอื่นๆ พฤติกรรมและการเคลื่อนตัวของปลาหมอคางดำจากคุณสมบัติของน้ำ ที่เป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพน้ำ และระบบนิเวศที่เปลี่ยนแปลง ทำให้ลักษณะของปลาหมอคางดำเปลี่ยนไป หากพบปลาที่มีลักษณะต้องสงสัยให้รีบแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการตามมาตราการและให้ทุกภาคส่วนร่วมมือกันเฝ้าระวังพื้นที่ไม่ให้มีการระบาด และหากเกิดการระบาดไปแล้วต้องหาวิธีการจัดการ เช่น แปรรูป บริโภค ฯลฯ

          ทั้งนี้ บทบาทของสำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คือ การเฝ้าระวังสถานการณ์การแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำในพื้นที่ซึ่งอาจส่งผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนในหลายด้าน ทั้งผลกระทบด้านเศรษฐกิจครัวเรือน การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมที่อาจเกิดขึ้นจากผลกระทบ อำนาจของประชาชนในการตัดสินใจในพื้นที่ และการสนับสนุให้ประชาชนที่ได้รับผลกระทบได้เข้าไปมีส่วนร่วมกับภาคส่วนต่างๆ ในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในพื้นที่