เมื่อวันที่ 14 - 15 สิงหาคม 2569 ที่โรงแรมริเวอร์ ปัตตานี อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.) โดยสำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้ จัดกิจกรรม“การวิพากษ์และทดสอบการปฏิบัติงานตามร่างคู่มือสิทธิมนุษยชนสำหรับเจ้าหน้าที่ของรัฐในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้” ภายใต้โครงการสร้างมาตรฐานการปฏิบัติงานตามหลักสิทธิมนุษยชนให้กับเจ้าหน้าที่ของรัฐในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อเสริมสร้างสังคมสันติสุขในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้อย่างยั่งยืน กลุ่มเป้าหมายแบ่งเป็น 2 วัน โดยในวันที่ 14 สิงหาคม 2569 กลุ่มเป้าหมายเป็นเจ้าหน้าที่รัฐผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ และวันที่ 15 สิงหาคม 2569 กลุ่มเป้าหมายเป็นภาคประชาสังคม

            วันที่ 14 สิงหาคม 2569 ผศ.สุชาติ เศรษฐมาลินี กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นประธานในพิธีเปิด และนายจุมพล ขุนอ่อน รองเลขาธิการคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นผู้กล่าวรายงาน โดยกิจกรรมดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และความตระหนักในเรื่องสิทธิมนุษยชนให้แก่เจ้าหน้าที่ของรัฐ ตลอดจนเปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาคู่มือสิทธิมนุษยชน เพื่อให้การปฏิบัติงานเป็นไปตามหลักสิทธิมนุษยชน การอำนวยความยุติธรรม และการช่วยเหลือเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความรุนแรงในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ เจ้าหน้าที่ของรัฐฝ่ายความมั่นคง ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่ทหาร เจ้าหน้าที่ตำรวจ และเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง รวมจำนวน 50 คน

            กิจกรรมประกอบด้วยการชี้แจงสาระสำคัญของคู่มือโดยคณะทำงานพัฒนาคู่มือ การวิพากษ์คู่มือ และรับฟังความคิดเห็นวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้แทนจาก กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า (กอ.รมน.ภาค 4 สน.) ศูนย์ปฏิบัติการสำนักงานตำรวจแห่งชาติส่วนหน้า (ศปก.ตร.สน.) และศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ร่วมแลกเปลี่ยนและถ่ายทอดประสบการณ์ เพื่อพัฒนาคู่มือสิทธิมนุษยชนสำหรับเจ้าหน้าที่รัฐ ให้เหมาะสมและสอดคล้องกับการปฏิบัติงานในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ร่วมกัน วิพากษ์คู่มือ ตลอดจนรับชมการสาธิตการปฏิบัติงานตามร่างคู่มือฯ ในสถานการณ์จำลองที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้ทราบแนวทางในการปฏิบัติโดยคำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชน ได้แก่ การปิดล้อมตรวจค้นบ้านผู้ต้องสงสัย โดยหน่วยเฉพาะกิจตำรวจปัตตานี (ฉก. ตร. ปน. 92) การปฏิบัติ ณ ด่านตรวจ จุดตรวจ และจุดสกัด โดยกองกำลังทหารพรานจังหวัดชายแดนภาคใต้ (กล.ทพ.จชต.) และการตรวจสารพันธุกรรม (DNA) โดยพันตำรวจโท เสกสันต์ คงคืน รองผู้กำกับรองผู้กำกับการ (สอบสวน) กลุ่มงานสอบสวนกองบังคับการสืบสวนสอบสวนจังหวัดชายแดนภาคใต้ (บก.สส.จชต.)

            ในวันที่ 15 สิงหาคม 2569 นางสาวศยามล ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นประธานในพิธีเปิด รวมทั้งร่วมเป็นผู้ดำเนินรายการเสวนา ในหัวข้อ “วิพากษ์คู่มือ:มุมมองสะท้อนภาคประชาสังคม” โดยวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิและผู้ขับเคลื่อนงานด้านสิทธิมนุษยชนที่สำคัญในพื้นที่ และร่วมสังเกตการณ์การแบ่งกลุ่มเพื่อวิพากษ์คู่มือ ในมุมมองของภาคประชาสังคมเพื่อให้คู่มือมีความสมบูรณ์ และเป็นไปเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้แก่ประชาชนในพื้นที่อย่างแท้จริง ซึ่งได้รับความสนใจและร่วมอภิปรายอย่างกว้างขวางจากผู้เข้าร่วมประมาณ 40 คน ประกอบด้วย ผู้แทนองค์กรภาคประชาสังคม องค์กรทางศาสนา หน่วยงานส่วนท้องถิ่น นักกฎหมาย นักวิชาการ และผู้ทำงานด้านสิทธิมนุษยชนในพื้นที่

            ทั้งนี้ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติด (กสม.) เห็นความสำคัญของการส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่ของรัฐในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้มีความรู้ ความเข้าใจ และตระหนักถึงหลักสิทธิมนุษยชนในการปฏิบัติหน้าที่ โดยเฉพาะการบังคับใช้กฎหมายความมั่นคงให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน อันจะนำไปสู่การอำนวยความยุติธรรม การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของประชาชน เสริมสร้างความเชื่อมั่นและสังคมสันติสุขในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ นอกจากนี้ กสม. ยังให้ความสำคัญกับบทบาทของภาคประชาสังคม และประชาชนจากภาคส่วนที่หลากหลาย ซึ่งเป็นกำลังสำคัญในการส่งเสริมและขับเคลื่อนการเคารพสิทธิมนุษยชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้