เมื่อวันที่ 6-8 พฤษภาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนพื้นที่ภาคใต้ (สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้) ร่วมกับศูนย์นิติชาติพันธุ์ มหาวิทยาลัยทักษิณ ออกหน่วยคลินิกสิทธิมนุษยชนและประชุมหารือร่วมกับภาคีเครือข่ายเพื่อขับเคลื่อนโครงการคลินิกสิทธิมนุษยชนเพื่อแก้ไขปัญหาสิทธิมนุษยชนของชาวเลอูรักลาโว้ยในพื้นที่อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่

          ในวันที่ 7 พฤษภาคม 2569 เจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้และคณะอาจารย์ได้ร่วมลงพื้นที่ออกหน่วยคลินิกสิทธิมนุษยชนเพื่อรับฟังปัญหาจากผู้นำชุมชนและตัวแทนพี่น้องชาวเลอูรักลาโว้ยทั้ง 5 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนสังกาอู้ ชุมชนคลองดาว บ้านในไร่ ชุมชนหัวแหลม และชุมชนตะบาหลิวโดยตรง รวมประมาณ 40 คน ปัจจุบันชาวเลประสบข้อท้าทายหลายด้าน อาทิ ประเด็นสิทธิในที่ดินอยู่อาศัยซึ่งเชื่อมโยงกับปัญหาการเข้าถึงสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานทั้งไฟฟ้าและประปาที่มีอัตราที่สูง ข้อจำกัดในการประกอบอาชีพประมง ปัญหาความตระหนักรู้และความรู้ความเข้าใจในเรื่องสาธารณสุข ปัญหาการเข้าถึงการศึกษาและทัศนคติต่อการศึกษา พื้นที่ทางจิตวิญญาณที่ทับซ้อนกับที่ดินของเอกชน รวมถึงประเพณีวัฒนธรรมที่ใกล้สูญหายตามกาลเวลา เป็นต้น

          วันที่ 8 พฤษภาคม 2569 นายจุมพล ขุนอ่อน รองเลขาธิการคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วย เจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้ และคณะอาจารย์จากศูนย์นิติชาติพันธุ์ มหาวิทยาลัยทักษิณ ร่วมรับฟังข้อมูลประเด็นปัญหาสิทธิมนุษยชนของชาวเล ตลอดจนข้อคิดเห็น และข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรมแก่ชาวเลในพื้นที่เกาะลันตา โดยมีผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ รวมถึงผู้นำท้องถิ่นเข้าร่วมให้ข้อมูล ณ โรงแรมลันตา แซนด์ รีสอร์ท แอนด์ สปา อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่

          โครงการคลินิกสิทธิมนุษยชนฯ มีแผนในการดำเนินการตลอดปีงบประมาณ 2569 มีวัตถุประสงค์เพื่อรับทราบข้อมูล การจัดทำฐานข้อมูลชุมชน และรับฟังประเด็นปัญหาสิทธิมนุษยชนของชาวเลอูรักลาโว้ยบนเกาะลันตา นำไปสู่การแสวงหาแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่ายอย่างเป็นรูปธรรม ถือเป็นการขับเคลื่อนพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 โดยมุ่งหมายให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในการทำให้พื้นที่ชุมชนชาวเลอูรักลาโว้ยบนพื้นที่เกาะลันตาได้รับการประกาศเป็นพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ครบทุกชุมชน และมีแนวทางการรับรองสิทธิในที่อยู่อาศัยและการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืนต่อไป สำหรับกิจกรรมในครั้งต่อไปสำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้ร่วมกับศูนย์นิติชาติพันธุ์ มหาวิทยาลัยทักษิณจะจัดกิจกรรมเพื่อหารือถึงแนวทางในการแก้ไขปัญหาในมิติต่าง ๆ ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอีกครั้งในช่วงเดือนมิถุนายน 2569

          ทั้งนี้ การประชุมหารือรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมจากทุกภาคส่วนที่เข้าร่วม มีการสะท้อนปัญหา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อนำไปสู่การจัดทำข้อสรุป หรือแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่เป็นรูปธรรม ให้แก่ชุมชนที่จะนำไปสู่การคุ้มครองสิทธิและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืนต่อไป