เมื่อวันที่ 1-2 เมษายน 2569 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุชาติ เศรษฐมาลินี กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้มอบหมายนายบุญเกื้อ สมนึก ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และคณะเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.) ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน ณ สถานกักตัวคนต่างด้าว สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) เขตสาทร กรุงเทพฯ โดยมีพันตำรวจเอก สุรศักดิ์ สุรินทร์แก้ว รองผู้บังคับการ กองบังคับการสืบสวนสอบสวน สตม. และพันตำรวจเอก วัชรพล กาญจนกันทร ผู้กำกับการ 3 กองบังคับการสืบสวนสอบสวน สตม. ให้การต้อนรับ ร่วมสังเกตการณ์ และแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็น

          การตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินแนวปฏิบัติของสถานกักตัวคนต่างด้าวให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 หลักสิทธิมนุษยชน และมาตรฐานสากล รวมถึงแลกเปลี่ยนข้อเสนอแนะเพื่อลดความเสี่ยงต่อการทรมานหรือการปฏิบัติที่ไม่เหมาะสม การตรวจเยี่ยมดังกล่าวดำเนินไปตามกระบวนการ 3 ขั้นตอน ได้แก่ การประชุมเปิดเพื่อรับฟังข้อมูลจากผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ของสถานกักตัวคนต่างด้าว การลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมสภาพการดำเนินงานจริงในมิติต่าง ๆ ทั้งด้านกายภาพ กระบวนการปฏิบัติงาน และการบริหารเชิงนโยบาย ตลอดจนการประชุมสรุปผลและแลกเปลี่ยนข้อเสนอแนะร่วมกันในช่วงท้ายเพื่อร่วมกันพัฒนามาตรการเชิงป้องกันให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

          จากการตรวจเยี่ยม พบว่า แม้สถานกักตัวคนต่างด้าวต้องเผชิญข้อจำกัดต่าง ๆ โดยเฉพาะความหนาแน่นของผู้ต้องกักและระยะเวลาการกักตัวที่ยาวนาน แต่เจ้าหน้าที่ตระหนักและให้ความสำคัญด้านสิทธิมนุษยชน รวมถึงพยายามอย่างต่อเนื่องในการดูแลผู้ต้องกักทั้งด้านการคัดกรองสุขภาพ การดูแลกลุ่มเปราะบาง และการอำนวยความสะดวกให้สามารถเข้าถึงทนายความ สถานทูต และญาติ ในโอกาสนี้ คณะตรวจเยี่ยมได้เสนอแนวทางเชิงนโยบายเพื่อสนับสนุนการพัฒนาระบบการบริหารจัดการสถานกักตัวให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เช่น การเพิ่มบุคลากรและเทคโนโลยี การพัฒนากลไกดูแลกลุ่มเปราะบางต่าง ๆ การกำหนดแนวทางที่ชัดเจนเกี่ยวกับหลักไม่ผลักดันผู้ต้องกักกลับไปสู่อันตราย การส่งเสริมมาตรการทางเลือกอื่นแทนการกักตัว และการพัฒนาระบบดูแลสุขภาพกายและสุขภาพจิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ต้องกักและเสริมสร้างการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลยิ่งขึ้น

          การตรวจเยี่ยมครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความร่วมมืออย่างสร้างสรรค์ระหว่างสำนักงาน กสม. กับ สตม. ในการร่วมกันพัฒนาระบบการดูแลผู้ต้องกักให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นบนพื้นฐานของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง หลักสิทธิมนุษยชน และมาตรฐานสากล โดยข้อค้นพบและข้อเสนอแนะจากการตรวจเยี่ยม สำนักงาน กสม. จะนำเสนอให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) พิจารณาขับเคลื่อนและต่อยอดมาตรการเชิงป้องกันเพื่อลดความเสี่ยงเชิงระบบ และส่งเสริมการบริหารจัดการสถานกักตัวคนต่างด้าวให้เกิดความสมดุลระหว่างความมั่นคงและการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนอย่างยั่งยืน