เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2566 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) โดยนางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เข้าร่วมเป็นวิทยากรและกล่าวปิด “โครงการฝึกอบรมหลักสูตรการคุ้มครองการละเมิดสิทธิชุมชน สิทธิในที่ดินทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม สำหรับเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม.” จัดโดย สำนักงาน กสม. โดยความร่วมมือของสมัชชาองค์กรเอกชนด้านการคุ้มครอง
สิ่งแวดล้อม และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ (สคส.) ซึ่งได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการเสริมสร้างสุขภาพ (สสส.) ณ โรงแรมกรุงศรีริเวอร์ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

          โครงการอบรมดังกล่าวจัดขึ้นระหว่างวันที่ 19 - 23 กรกฎาคม 2566 โดยเนื้อหาการอบรมได้กำหนดหลักคิด หลักการด้านกฎหมายสิทธิมนุษยชน เพื่อให้ผู้รับการอบรมมีทักษะในการวิเคราะห์
และการตรวจสอบข้อเท็จจริงในสถานการณ์การละเมิดสิทธิชุมชน และสิทธิที่ดิน สามารถรองรับการปฏิบัติหน้าที่สนับสนุนการดำเนินการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน ประกอบด้วยภาพรวมกฎหมายสิทธิมนุษยชน ข้อตกลงระหว่างประเทศ แนวคิดสิทธิในที่ดินและสิทธิในทรัพย์สินในมุมมองสิทธิชุมชน กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม การฝึกวิเคราะห์กรณีละเมิดสิทธิมนุษยชน แนวคิดการจัดการความขัดแย้ง แนวคำวินิจฉัยของศาลปกครองกับสิทธิในที่ดินและสิทธิชุมชนกับสิ่งแวดล้อม และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การวินิจฉัยและการจัดทำข้อเสนอแนะมาตรการ รวมถึงการสรุปผลการอบรมในรูปแนวทางการตรวจสอบข้อร้องเรียนการละเมิดสิทธิชุมชน สิทธิในที่ดิน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม เพื่อเป็นคู่มือปฏิบัติงานต่อไป

          สำหรับการฝึกอบรมหลักสูตรดังกล่าวมีกิจกรรมที่น่าสนใจดังนี้ วันที่หนึ่ง (19 ก.ค. 66) มีการบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับภาพรวมกฎหมายสิทธิมนุษยชน ข้อตกลงระหว่างประเทศ กฎหมายรัฐธรรมนูญ นโยบาย แผน หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยนางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และนางรัตติกุล  จันทร์สุริยา ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ต่อด้วยการบรรยายและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น กรณีรายงานการตรวจสอบการละเมิดสิทธิในที่ดินโดย รองศาสตราจารย์ ดร. กิตติศักดิ์  ปรกติ

          วันที่สอง (20 ก.ค. 66) มีการบรรยายให้ความรู้ กรอบแนวคิด ที่มา และพัฒนาการสิทธิการมีส่วนร่วมของชุมชน กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม วิเคราะห์กรณีละเมิดสิทธิมนุษยชน ได้แก่ กรณีเหมืองแร่ ทรัพยากรน้ำ ชายฝั่ง นิคมอุตสาหกรรม/โรงงานอุตสาหกรรม โรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ โรงไฟฟ้าขนาดกลาง โรงไฟฟ้าชีวมวล สิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน รวมทั้งกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิการมีส่วนร่วมอื่นๆ โดย นางปรีดา  คงแป้น และนางสาวสุภัทรา  นาคะผิว กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นายไพโรจน์  พลเพชร และนางสาวมณีรัตน์  มิตรปราสาท ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

          วันที่สาม (21 ก.ค. 66) ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้รับการฝึกฝนกระบวนการวิเคราะห์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ผู้ถูกละเมิด/ได้รับผลกระทบ ผู้ถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้ละเมิด หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การวิเคราะห์กรณีการละเมิดสิทธิมนุษยชน ทักษะขั้นพื้นฐาน การฟังหลายแบบ การตั้งคำถามและการสืบค้น สถานการณ์จำลอง การสืบค้นข้อเท็จจริง กรณีละเมิดสิทธิมนุษยชน

          วันที่สี่ (22 ก.ค. 66) ช่วงเช้าเป็นการบรรยายวิธีการจัดการความขัดแย้ง (มุมมองเรื่องอำนาจ) และแนวคิดการจัดการความขัดแย้ง โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์สุชาติ  เศรษฐมาลินี 
และนางสาวปิติกาญจน์  สิทธิเดช  กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ  ส่วนในช่วงบ่ายเป็นการบรรยายแนวคำวินิจฉัยของศาลปกครองกับสิทธิในที่ดินและสิทธิชุมชนกับสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การวินิจฉัยและการจัดทำข้อเสนอแนะมาตรการ รวมถึงการพัฒนากรอบมุมมอง หลักเกณฑ์ และข้อควรระวัง  โดย ดร.ชาญวิทย์  ชัยกันย์ ตุลาการศาลปกครองกลาง

          และกิจกรรมวันสุดท้าย (23 ก.ค. 66) มีการจัดทำร่างแนวทางการตรวจสอบข้อร้องเรียนการละเมิดสิทธิชุมชน สิทธิในที่ดิน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม โดยนางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์
กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เข้าร่วมรับฟังความเห็นและเป็นวิทยากร พร้อมกันนี้กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้กล่าวปิดการอบรม โดยเน้นย้ำว่าการเรียนรู้ร่วมกันที่ผ่านมาเป็นประโยชน์ซึ่งควรนำไปใช้เป็นแนวทางการปฏิบัติงาน และแนะนำให้มีการจัดทำแบบรูปเล่มคู่มือสำหรับเป็นแนวทางดำเนินการตรวจสอบการละเมิดสิทธิชุมชน สิทธิในที่ดินทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมต่อไป