วันที่ 23 มิถุนายน 2566 เวลา 13.00 น. ที่ห้องประชุม 709 สำนักงาน กสม. และผ่านระบบออนไลน์ (Zoom meeting)คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) โดย นางสาวศยามล ไกยูรวงศ์ และนางปรีดา คงแป้น กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนาย ไพโรจน์ พลเพชร และนางสาวมณีรัตน์ มิตรปราสาท ที่ปรึกษาประจำ กสม. และเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. “ประชุมหารือทบทวนและผลักดันข้อเสนอแนะในการปรับปรุงกฎหมายพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 และกฎหมายเกี่ยวกับวิธีพิจารณาคดีสิ่งแวดล้อม” ร่วมกับผู้ทรงคุณวุฒิของสำนักงาน กสม. ผู้แทนองค์กรภาคประชาสังคมและภาควิชาการ เช่น สมัชชาเอกชนด้านการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและอนุรักษ์ทรัพยากร คณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน (กป.อพช.) มูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน มูลนิธิอันดามัน มูลนิธิบูรณนิเวศ มูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดล้อม สถาบันพัฒนาระบบประเมินผลกระทบโดยชุมชน สถาบันธรรมรัฐเพื่อพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมมหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยรังสิต และนักวิชาการสถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อรวบรวมข้อมูล ข้อคิดเห็น และข้อเสนอแนะต่อการทบทวนและปรับปรุงพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติฯ ทั้งในเชิงสิทธิเชิงเนื้อหาและสิทธิเชิงกระบวนการเป็นรายมาตรา รวมทั้งการทบทวนกฎหมายเกี่ยวกับวิธีพิจารณาคดีสิ่งแวดล้อม
ก่อนหน้านี้ในช่วงเช้าวันเดียวกัน กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติและคณะได้ประชุมร่วมกับหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ และผู้แทนสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อรับฟังความเห็นต่อการทบทวนกฎหมายสิ่งแวดล้อมในประเด็นเดียวกันนี้ด้วย
ทั้งนี้ การประชุมเพื่อรับฟังความคิดเห็นทั้งจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม และภาควิชาการในครั้งนี้ เป็นผลสืบเนื่องมาจากที่ประชุมห้องย่อยประเด็นสิทธิชุมชนและสิ่งแวดล้อม ในการประชุมสมัชชาสิทธิมนุษยชนระดับชาติ ครั้งที่ 1 จัดโดย กสม. เมื่อเดือนกันยายน 2565 ได้มีมติให้เร่งปรับปรุงกฎหมายด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมทั้งระบบเพื่อให้รับรอง คุ้มครอง และส่งเสริมสิทธิชุมชนและสิทธิทางสิ่งแวดล้อม ซึ่งรวมถึงสิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี สิทธิทางสิ่งแวดล้อมทั้งในเชิงเนื้อหาและสิทธิในเชิงกระบวนการ นอกจากนี้ ที่ประชุมยังเน้นย้ำถึงการทบทวนและปรับปรุงระบบการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment : EIA) การเร่งผลักดันการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (Strategic Environmental Assessment : SEA) ให้ถูกรับรองในกฎหมายและมีสภาพบังคับ ตลอดจนการผลักดันให้มีการประเมินผลกระทบสิทธิมนุษยชน (Human Rights Impact Assessment : HRIA) ในกฎหมาย นโยบาย แผนงานและโครงการด้านสิ่งแวดล้อม
ในการนี้ กสม. ได้ประชุมหากับภาคีเครือข่ายภาคประชาชน และมีความเห็นร่วมกันในเบื้องต้นว่า ในการขับเคลื่อนการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมทั้งระบบเพื่อให้รับรอง คุ้มครอง และส่งเสริมสิทธิชุมชนและสิทธิทางสิ่งแวดล้อมนั้น ในระยะแรกควรเน้นไปที่การทบทวนพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 ซึ่งมีฐานะเป็นกฎหมายกลางด้านสิ่งแวดล้อม และกฎหมายเกี่ยวกับวิธีพิจารณาคดีสิ่งแวดล้อม ซึ่งเกี่ยวข้องกับสิทธิในการเข้าถึงความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อม จึงเป็นที่มาของการริเริ่มให้มีการจัดประชุมหารือกับภาครัฐและภาคประชาสังคมที่เกี่ยวข้องในครั้งนี้