เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2566 เวลา 14.00 – 16.30 น. นางสาวปิติกาญจน์ สิทธิเดช กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายพิทักษ์พล บุณยมาลิก เลขาธิการคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ผู้บริหารสำนักงาน กสม. และคณะผู้วิจัยจากหลายหน่วยงานเข้าร่วมประชุมเปิดตัวโครงการวิจัยเพื่อพัฒนาเครื่องมือ มาตรฐาน และระบบการป้องกัน คุ้มครองและเยียวยาตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 ณ ห้องประชุม 709 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
  การประชุมดังกล่าวสืบเนื่องจากสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.) ได้รับเงินอุดหนุนการทำกิจกรรมส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัยจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เพื่อดำเนินโครงการวิจัยเพื่อพัฒนาเครื่องมือ มาตรฐานและระบบการป้องกัน คุ้มครอง และเยียวยาตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 และพิธีสารเลือกรับของอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการปฏิบัติหรือการลงโทษอื่น ๆ ที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรี ซึ่งภายใต้โครงการวิจัยดังกล่าวประกอบด้วย 4 โครงการย่อย ซึ่งมีหน่วยงานภาคีร่วมดำเนินการ ดังนี้
1) โครงการวิจัยแนวทางจัดตั้งกลไกป้องกันระดับชาติและพัฒนามาตรฐานการตรวจสถานที่คุมขังตามพิธีสารเลือกรับของอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการปฏิบัติหรือการลงโทษอื่น ๆ ที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรี นำโดย นักวิจัยและที่ปรึกษาจากสำนักงาน กสม. กรมราชทัณฑ์ สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย และสมาคมป้องกันการทรมาน (APT)
2) โครงการวิจัยเพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติและหลักสูตรการสืบสวนสอบสวนที่เคารพสิทธิมนุษยชนและมีประสิทธิผล นำโดย นักวิจัยและที่ปรึกษาจากสถาบันนิติวัชร์ สำนักงานอัยการสูงสุด ผู้ทรงคุณวุฒิจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรมสอบสวนคดีพิเศษ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ และสมาคมป้องกันการทรมาน (APT)
3)โครงการวิจัยเพื่อพัฒนามาตรฐานและระบบการให้ความเห็นทางการแพทย์เพื่อสนับสนุนการตรวจสอบและเยียวยาผู้เสียหายจากการทรมาน นำโดย นักวิจัยและที่ปรึกษาจากสถาบันกัลยาณ์ราชนครินทร์ กระทรวงสาธารณสุข
4) โครงการวิจัยเพื่อพัฒนามาตรฐานและระบบการเยียวยาผู้เสียหายจากการทรมานและบังคับสูญหาย นำโดย นักวิจัยและที่ปรึกษาจากสถาบันกัลยาณ์ราชนครินทร์ กระทรวงสาธารณสุข
ในการนี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้กล่าวถึงความเป็นมาและการริเริ่มโครงการวิจัยว่า สืบเนื่องจาก คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) เห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นในการพัฒนาเครื่องมือต่าง ๆ เพื่อสนับสนุนการบังคับใช้ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 รวมทั้งเพื่อเป็นการศึกษาแนวทางการจัดตั้งกลไกป้องกันระดับชาติและพัฒนามาตรฐานการตรวจสถานที่คุมขังหรือพื้นที่เสี่ยงภัย (NPM) เพื่อเตรียมความพร้อมในการเข้าเป็นภาคีของพิธีสารเลือกรับของอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการปฏิบัติหรือการลงโทษอื่น ๆ ที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรี หรือ OP-CAT ด้วย
ด้านเลขาธิการคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวถึงการดำเนินโครงการวิจัยว่า โครงการดังกล่าวจะประสบความสำเร็จได้ด้วยการสนับสนุนจากหน่วยงานภาคีต่าง ๆ ที่เข้าร่วมพัฒนาข้อเสนอโครงการเพื่อขอรับจัดสรรงบประมาณดำเนินการวิจัยจาก วช. ซึ่งในส่วนสำนักงาน กสม. พร้อมร่วมสนับสนุนข้อมูลด้านสิทธิมนุษยชนประกอบการดำเนินโครงการด้วย ต่อจากนั้น เลขาธิการ กสม. ได้ดำเนินการประชุมตามระเบียบวาระ ซึ่งเน้นการรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะต่อการจัดทำรายละเอียดของโครงการวิจัยย่อยทั้ง 4 โครงการ และการหารือเกี่ยวกับแนวทางการทำงานร่วมกันระหว่างภาคีที่จะเข้ามาร่วมดำเนินการวิจัย
  อนึ่ง การประชุมครั้งนี้ ถือเป็นการประชุมอย่างเป็นทางการครั้งแรกระหว่างภาคีต่าง ๆ ที่จะเข้ามาร่วมดำเนินการวิจัย เป็นที่ปรึกษาโครการวิจัย และสนับสนุนโครงการวิจัย ทั้งนี้ มีผู้แทนจากหน่วยงานภาคีเข้าร่วมการประชุม อาทิ สถาบันนิติวัชร์ สำนักงานอัยการสูงสุด กรมสอบสวนคดีพิเศษ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ สถาบันกัลยาณ์ราชนครินทร์ สมาคมป้องกันการทรมาน (APT) กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) และกรมราชทัณฑ์ ในการดำเนินการวิจัยลำดับถัดไปจะให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มผู้เสียหายจากการทรมานและบังคับสูญหาย หน่วยงานภาครัฐ และภาคประชาสังคม