เมื่อวันที่ 8 - 9  มิถุนายน 2566 นางสาวปิติกาญจน์  สิทธิเดช กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนางสาวรตญา กอบศิริกาญจน์ รองเลขาธิการคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ร่วมศึกษาดูงานและรับฟังการเสวนาในหลักสูตรประกาศนียบัตรสิทธิมนุษยชนสำหรับนักบริหารระดับสูง รุ่นที่ 3 (ปสม.3) ในประเด็นสถานการณ์คนไร้รัฐ ไร้สัญชาติในพื้นที่จังหวัดเชียงราย หัวข้อ “สถานการณ์คนไร้รัฐ ไร้สัญชาติในประเทศไทย นโยบายและความก้าวหน้าในการแก้ไขปัญหา” ณ มูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา (พชภ.)

            ทั้งนี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้กล่าวถึงหน้าที่ อำนาจ และนโยบายของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ซึ่งประเด็นสถานะบุคคลเป็นหนึ่งในนโยบายที่ต้องดำเนินการ
ขับเคลื่อนและจำเป็นต้องอาศัยเครือข่ายจากภาคส่วนต่างๆ รวมถึงเครือข่ายจากผู้เข้ารับการฝึกอบรมในหลักสูตร

            การเสวนาในหัวข้อดังกล่าวมีนางเตือนใจ  ดีเทศน์ อดีต กสม. และกรรมการผู้ก่อตั้ง พชภ. นายกิตติ  อินทรกุล รองอธิบดีกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ (ผู้แทนนักศึกษา ปสม.3) นายปฤษฎางค์  สามัคคีนิชย์ นายอำเภอแม่ฟ้าหลวง และนายหิรัญกฤษฎิ์  นุ่มประไพ ปลัดอำเภอแม่ฟ้าหลวง เป็นผู้ร่วมเสวนา ดำเนินรายการโดย นางสาวเพียรพร  ดีเทศน์ เลขาธิการมูลนิธิ พชภ. ในการเสวนามีการกล่าวถึงปัญหากลุ่มคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ โดยเฉพาะกลุ่มผู้เฒ่าไร้สัญชาติที่ไม่สามารถเข้าถึงกระบวนการแปลงสัญชาติซึ่งมีอีกจำนวนมาก รวมถึงข้อเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติอย่างเป็นระบบ อาทิ การทบทวนกฎหมาย นโยบายเกี่ยวกับการขจัดความไร้รัฐไร้สัญชาติ การจัดทำแผนระดับชาติที่บูรณาการร่วมกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และข้อเสนอแนะที่ กสม. พิจารณาแล้วเห็นสมควรผลักดันคือ การเสนอให้สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กำหนดให้การตรวจ DNA เป็นส่วนหนึ่งในระบบกองทุนหลักประกันสุขภาพ

            การศึกษาดูงานในครั้งนี้ กสม.ปิติกาญจน์ได้มีข้อเสนอแนะต่อการประเมินผลถึงการนำความรู้ และประสบการณ์ที่ได้จากการฝึกอบรมไปขับเคลื่อนสิทธิมนุษยชนเพื่อส่งเสริม ปกป้อง และคุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้กับกลุ่มเป้าหมายต่างๆ เกิดความตระหนักและเคารพถึงสิทธิมนุษยชน ทั้งนี้ หากบุคคลหรือองค์กรที่สามารถขับเคลื่อนสิทธิมนุษยชนได้อย่างเป็นรูปธรรม ควรมีกลไกในการให้รางวัล
แก่บุคคลหรือองค์กรดีเด่น เป็นต้น