เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2569 ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พรประไพ กาญจนรินทร์ พร้อมด้วยกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ปิติกาญจน์ สิทธิเดช ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุชาติ เศรษฐมาลินี ที่ปรึกษาประจำ กสม. รัตติกุล จันทร์สุริยา และเลขาธิการ กสม. หรรษา หอมหวล ให้การต้อนรับ รองประธานและผู้รายงานประจำคณะอนุกรรมการป้องกันการทรมานแห่งสหประชาชาติ (Vice-Chair and Rapporteur of the Subcommittee on Prevention of Torture: SPT) Ms. Aisha Shujune Muhammad และผู้แทนสำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR) ประจำภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อหารือแลกเปลี่ยนสถานการณ์ ความก้าวหน้า และปัญหาอุปสรรคการดำเนินงานด้านการป้องกันการทรมาน การตรวจเยี่ยมสถานที่ควบคุมตัว การปฏิบัติตามพันธกรณีภายใต้อนุสัญญาต่อต้านการทรมาน และการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี (CAT) การเตรียมความพร้อมสำหรับการเข้าเป็นภาคีพิธีสารเลือกรับของอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี (OPCAT) และกลไกป้องกันการทรมานระดับชาติ (National Preventive Mechanism: NPM) รวมถึงบทบาทและการดำเนินงานของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ในประเด็นดังกล่าว

                SPT แสดงความชื่นชมต่อความก้าวหน้าของประเทศไทยในการป้องกันการทรมาน โดยเฉพาะการที่ กสม. ได้จัดตั้งหน่วยงานและพัฒนางานตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน เพื่อเตรียมพร้อมเป็นกลไกป้องกันการทรมานระดับชาติ (NPM)  แม้ประเทศไทยยังไม่ได้เข้าเป็นภาคี OPCAT โดย กสม. ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์และข้อค้นพบจากการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันในสถานที่ควบคุมตัวประเภทต่าง ๆ การจัดทำข้อเสนอแนะ คู่มือ และแนวปฏิบัติ โดย SPT แสดงความพร้อมที่จะให้การสนับสนุนและร่วมมือในการพัฒนาแนวทางการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันของ กสม. ให้สอดคล้องกับกรอบและหลักการของ OPCAT

            ทั้งสองฝ่ายได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ รวมถึงปัญหาและอุปสรรคในการเข้าเป็นภาคี OPCAT ของประเทศไทย โดยเห็นว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอาจยังขาดความเข้าใจเกี่ยวกับการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน ซึ่งการดำเนินงานของ SPT เป็นการมุ่งป้องกันการทรมานและลดความเสี่ยงเชิงระบบผ่านการหารือและการทำงานร่วมกับรัฐ มิใช่การสอบสวนข้อเท็จจริงเพื่อกล่าวโทษ โดยการดำเนินงานของ SPT อยู่ภายใต้หลักการรักษาความลับอย่างเคร่งครัด และรัฐสามารถพิจารณาขอบเขตการเปิดเผยรายงานการตรวจเยี่ยม ซึ่งทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องว่าจำเป็นต้องส่งเสริมความรู้ความเข้าใจแก่ภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยจะร่วมมือกันผลักดันประเด็นดังกล่าวต่อไป

            นอกจากนี้ ที่ประชุมได้แลกเปลี่ยนถึงความสำคัญของการอบรมให้ความรู้แก่บุคลากรในกระบวนการยุติธรรม และบุคลากรที่เกี่ยวข้องในด้านการป้องกันการทรมาน การตรวจสอบข้อกล่าวหา และการประเมินพยานหลักฐานรวมทั้งหารือแนวทางการสนับสนุนทางวิชาการ การพัฒนาแนวปฏิบัติ และการประสานความร่วมมือระหว่าง กสม. SPT OHCHR และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

            การหารือครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของความร่วมมือระหว่าง กสม. กับกลไกสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ เพื่อยกระดับการดำเนินงานด้านการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน รวมทั้งการผลักดันให้ประเทศไทยเข้าเป็นภาคี OPCAT ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ กสม. จะขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง เพื่อเสริมสร้างระบบการป้องกันการทรมานและการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของบุคคลที่ถูกจำกัดเสรีภาพให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น