เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2569 ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พรประไพ กาญจนรินทร์ พร้อมด้วยกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ปิติกาญจน์ สิทธิเดช และสุภัทรา นาคะผิว รวมถึงเลขาธิการ กสม. หรรษา หอมหวล นำการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อรับฟังความเห็นและรวบรวมข้อมูลจากทุกภาคส่วนสำหรับประกอบการจัดทำข้อมูลเสนอประเด็นคำถามล่วงหน้า (List of Issues Prior Reporting: LOIPR) ภายใต้กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (ICCPR) และข้อมูลประกอบการจัดทำประเด็นคำถาม (List of Issues: LOI) ภายใต้อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการหายสาบสูญโดยถูกบังคับ (ICPPED) ในการนี้ รองเลขาธิการ กสม. จุมพล ขุนอ่อน เข้าร่วม ณ โรงแรม ทีเค. พาเลซ แอนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เข้าร่วมประมาณ 60 คน นอกจากนี้ ยังได้รับเกียรติจากอธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ไตรยฤทธิ์ เตมหิวงศ์ และประธานกรรมการมูลนิธิสิทธิเพื่อสันติภาพ กัณวีร์ สืบแสง เข้าร่วมการประชุมดังกล่าวด้วย

            ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวเน้นย้ำว่า การคุ้มครองและส่งเสริมสิทธิมนุษยชนต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยการทำความเข้าใจสถานการณ์ สิทธิมนุษยชนของประเทศอย่างรอบด้าน ต้องอาศัยข้อมูลจากทุกภาคส่วน รวมถึงการรับฟังมุมมองจากภาครัฐ ภาคประชาสังคม นักวิชาการ ผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่ และผู้ได้รับผลกระทบโดยตรง โดย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ในฐานะสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ทำหน้าที่เชื่อมโยงข้อมูลและมุมมองจากทุกภาคส่วนเพื่อนำเสนอข้อมูลที่เป็นกลางและอยู่บนพื้นฐานข้อเท็จจริงต่อกลไกสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ โดยมิได้มุ่งวิพากษ์หรือกล่าวโทษฝ่ายใด การประชุมครั้งนี้จึงเป็นโอกาสสำคัญในการร่วมกันระบุประเด็นสิทธิมนุษยชนสำคัญของประเทศไทยเพื่อเสนอต่อคณะกรรมการประจำสนธิสัญญาแห่งสหประชาชาติ

            ด้านกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ปิติกาญจน์ สิทธิเดช ได้นำเสนอภาพรวมการดำเนินงานของ กสม. ในประเด็นสำคัญ อาทิ สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง สิทธิในกระบวนการยุติธรรม ตลอดจนการป้องกันการทรมานและการบังคับบุคคลให้สูญหาย ซึ่ง กสม. ติดตามอย่างต่อเนื่องผ่าน การตรวจสอบเรื่องร้องเรียน การประเมินสถานการณ์ และการจัดทำข้อเสนอแนะต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมย้ำว่า แม้ประเทศไทยจะมีพัฒนาการหลายด้าน เช่น การประกาศใช้พระราชบัญญัติป้องกัน และปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 และการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา ICPPED แต่ยังมีความท้าทายในการทำให้หลักประกันตามกฎหมายเกิดผลในทางปฏิบัติ และข้อมูลจาก การทำงานภายในประเทศมีความสำคัญต่อการติดตามพันธกรณีระหว่างประเทศภายใต้ ICCPR และ ICPPED

            เลขาธิการ กสม. หรรษา หอมหวล ได้ชี้แจงกระบวนการจัดทำประเด็นคำถามภายใต้ ICCPR และ ICPPED โดยประเทศไทยอยู่ในกระบวนการรายงานแบบย่อภายใต้ ICCPR ซึ่ง กสม. สามารถเสนอข้อมูลประกอบการจัดทำ LOIPR ได้ภายในวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ขณะที่ภายใต้ ICPPED กสม. สามารถเสนอข้อมูลประกอบการจัดทำ LOI ได้ภายหลังที่รัฐบาลส่งรายงานประเทศฉบับแรกซึ่งคาดว่าจะจัดส่งภายในปี 2569

            จากนั้น ที่ประชุมได้ร่วมกันสะท้อนสถานการณ์ ข้อห่วงกังวล และข้อเสนอแนะจากมุมมองและประสบการณ์ใน 4 กลุ่มประเด็น ได้แก่ (1) สิทธิในชีวิตและสิทธิในกระบวนการยุติธรรม ครอบคลุมประเด็นโทษประหารชีวิต การเสียชีวิตระหว่างการควบคุมตัว และการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม (2) การทรมาน การบังคับบุคคลให้สูญหาย และสถานการณ์จังหวัดชายแดนภาคใต้ (3) เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและการแสดงออก เสรีภาพในการชุมนุมและการสมาคม การฟ้องคดีปิดปาก การคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน และสิทธิในความเป็นส่วนตัว และ (4) สถานะบุคคล ผู้แสวงหาที่พักพิง หลักการไม่ผลักดันบุคคลกลับไปสู่อันตราย และการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์

            ทั้งนี้ กสม. จะนำข้อมูลและข้อคิดเห็นที่ได้รับจากการประชุมไปประกอบการจัดทำข้อมูลเสนอต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน (Human Rights Committee) ภายใต้กติกา ICCPR และคณะกรรมการว่าด้วยการหายสาบสูญโดยถูกบังคับ (CED) ภายใต้อนุสัญญา ICPPED เพื่อให้ประเด็นสำคัญด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยได้รับการพิจารณาในกระบวนการติดตามการปฏิบัติตามพันธกรณีระหว่างประเทศต่อไป