เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 นางปรีดา  คงแป้น กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ร่วมเป็นวิทยากรในการศึกษาดูงานของนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรชั้นสูงการเสริมสร้างสังคมสันติสุข รุ่นที่ 16 เรื่องการจัดการปัญหาที่ดินและข้อพิพาทระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลกับภาคเอกชนของชุมชนชาวเลหาดราไวย์ จังหวัดภูเก็ต ซึ่งมีวิทยากรร่วม ได้แก่ นายไมตรี จงไกรจักร์ ผู้จัดการมูลนิธิชุมชนไท และนายสนิท แซ่ชั่ว แกนนำชุมชนชาวเลหาดราไวย์ โดยมีนายสยาม นนท์คำจันทร์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน)เป็นผู้ดำเนินอภิปราย

          ในการนี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นำเสนอภาพหลักฐานเกี่ยวกับกระบวนการตรวจสอบของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ตั้งแต่ปี 2550  และกระบวนการตรวจสอบของกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) ที่ศึกษาครอบคลุมทั้งการอ่านแปลแผนที่ทางอากาศ การตรวจทะเบียนนักเรียนดั้งเดิม บัตรประชาชนชาวเลคนแรก รวมทั้งการขุดกระดูกชาวเลที่ฝังศพในพื้นที่พิพาทเพื่อเปรียบเทียบกับสารพันธุกรรม (DNA) ชาวเลในปัจจุบัน และการใช้พื้นที่หน้าหาดราไวย์มายาวนานทั้งการจอดเรือ ทำเครื่องมือประมง นำสัตว์น้ำขึ้นจากเรือ นำเรือขึ้นมาซ่อม เพิงพักเฝ้าเรือ บารายเป็นพื้นที่ทางจิตวิญญาเพื่อการเคารพบูชา ซึ่งรายงานการตรวจสอบของทั้ง 2 องค์กรสอดคล้องกันที่ระบุว่ากลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลอยู่อาศัยบริเวณหาดราไวย์มาก่อนกระบวนการออกเอกสิทธิที่ดินให้แก่เอกชน ซึ่งเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสิทธิชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม สิทธิกลุ่มชาติพันธุ์ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 70 รวมทั้ง พ.ร.บ. ส่งเสริมและคุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ และหลักการธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน หลังจากมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น นักศึกษาและคณาจารย์ลงพื้นที่ชุมชนและหาดราไวย์เพื่อดูสภาพพื้นที่และสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมจากแกนนำชาวเล  

          อนึ่งในการศึกษาดูงาน มีนายสมศักดิ์  สุวรรณสุจริตกุล ประธานหลักสูตรการเสริมสร้างสังคมสันติสุข นายดนัย มูสา กรรมการหลักสูตร พร้อมด้วยคณะอาจารย์และนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรชั้นสูงการเสริมสร้างสังคมสันติสุข (สสสส.) รุ่นที่ 16 จำนวน 60 คน เข้าร่วม