เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2569  นางปรีดา  คงแป้น นางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยทีมบูรณาการประกอบด้วยเจ้าหน้าที่จากกรมการปกครอง กรมสอบสวนคดีพิเศษ และกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ จัดกิจกรรมออกหน่วยคลินิกสิทธิมนุษยชนเคลื่อนที่ ภายใต้โครงการคลินิกสิทธิมนุษยชน เพื่อแก้ไขปัญหาสิทธิและสถานะบุคคลของผู้ต้องกักที่ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎร ณ สถานกักตัวคนต่างด้าว สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สวนพลู) กรุงเทพฯ โดยมุ่งเน้นให้เกิดกลไกการแก้ไขปัญหาสิทธิและสถานะบุคคลของผู้ต้องกักที่ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎรในสถานควบคุมของรัฐ และหาแนวทางการแก้ปัญหาให้แก่กลุ่มผู้ต้องกักดังกล่าวที่ไม่สามารถปล่อยตัวหรือส่งกลับประเทศต้นทางได้ 

          ทั้งนี้ ข้อมูลจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สวนพลู) พบปัญหาผู้ต้องกักที่ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎร แบ่งเป็น (1) กลุ่มผู้ต้องกักที่อาจมีสถานะเป็นคนไทยแต่ไม่สามารถพิสูจน์สถานะหรือสถานที่เกิดได้ และ (2) กลุ่มผู้ต้องกักที่มีรัฐต้นทางแต่ประเทศต้นทางไม่ยอมรับ ส่งผลให้ผู้ต้องกักที่ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎรไม่สามารถเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานต่าง ๆ ตามสิทธิที่พึงมี โดยเฉพาะสิทธิในการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วย ซึ่งปัจจุบันสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองต้องเป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่ายดังกล่าวมาอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งกลุ่มผู้ต้องกักดังกล่าวไม่สามารถที่จะได้รับปล่อยตัวหรือส่งกลับประเทศต้นทางได้ทำให้ต้องถูกควบคุมตัวเป็นเวลานานอย่างไม่มีกำหนด

          การออกหน่วยคลินิกสิทธิมนุษยชนครั้งนี้ดำเนินการโดยการประสานความร่วมมือและการสนับสนุนการทำงานจากทีมบูรณาการในการลงพื้นที่เพื่อร่วมกันสอบสวนข้อเท็จจริง ตรวจสอบเอกสารหลักฐานและคัดกรองคุณสมบัติของผู้ต้องกักที่ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎร ตามที่กฎหมายกำหนด ทั้งนี้ มีผู้ต้องกักที่เข้าสู่กระบวนการสอบสวนข้อเท็จจริงแล้ว จำนวน 14 ราย และสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองจะนำข้อมูลเข้าสู่กระบวนการยื่นคำขอต่อสำนักทะเบียนในท้องที่เพื่อพิจารณากำหนดสถานะบุคคล และนำไปสู่การได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานอื่น ๆ ต่อไป