เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2569 เวลา 09.00 น. ที่โรงแรมอโมร่า ท่าแพ เชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ นางสาวสุภัทรา  นาคะผิว กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายภาณุพันธ์  สมสกุล ที่ปรึกษาสำนักงาน กสม. เจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. ร่วมด้วยวิทยากรได้แก่ นายสมชาย หอมลออ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมายของ กสม. รศ.ดร.ทศพล  ทรรศนพรรณ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นางสุณีย์ สุริยาบุตร กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน นางสาวศุภจิตรา เลาหวัฒนภิญโญ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) นายสมยศ พฤกษาเกษมสุข นักวิชาการอิสระ ผู้แทนสหภาพไรเดอร์ ผู้แทนแรงงานแพลตฟอร์มบริการทำความสะอาด (บริการแม่บ้าน) และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ สำนักงานแรงงานจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำพูน และจังหวัดลำปาง สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำพูน และจังหวัดลำปาง สำนักงานจัดหางานจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำพูน และลำปาง สำนักงานประกันสังคมจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำพูน และจังหวัดลำปาง และกลุ่มงานแรงงานแพลตฟอร์ม ร่วมดำเนินโครงการคลินิกสิทธิมนุษยชน ภายใต้ชื่อกิจกรรม "ประชุมเชิงปฏิบัติการด้านสิทธิแรงงานและสวัสดิการ กรณีแรงงานแพลตฟอร์ม" เพื่อขับเคลื่อนการคุ้มครองและแก้ไขปัญหาด้านสิทธิมนุษยชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และร่วมสร้างความรู้ความเข้าใจในบริบทและปัญหาสิทธิของแรงงานแพลตฟอร์มที่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างเกี่ยวกับกฎหมายการจ้างงานในระบบอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อนำไปสู่การขับเคลื่อนการออกกฎหมายและกฎกระทรวงที่เหมาะสมกับบริบทไทย โดยมีแรงงานแพลตฟอร์ม ได้แก่ แรงงานไรเดอร์และแรงงานบริการแม่บ้าน เข้าร่วมจำนวน 60 คน

          ในการดำเนินกิจกรรม กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้อธิบายถึงบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิแรงงานแพลตฟอร์ม ทั้งนี้ ที่ประชุมมีการนำเสนอสถานการณ์เกี่ยวกับสภาพการทำงานและปัญหาสิทธิแรงงานแพลตฟอร์ม โดยมีวิทยากรที่มีประสบการณ์ตรง 4 ท่าน ประกอบด้วย แรงงานไรเดอร์ แรงงานแม่บ้านแพลตฟอร์ม ซึ่งได้แบ่งปันประสบการณ์เกี่ยวกับปัญหาต่างๆ เช่น ปัญหาความไม่มั่นคงของรายได้ ค่าตอบแทนที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง ค่ารอบงานที่ถูกหักออกไปด้วยค่าธรรมเนียมต่างๆ ที่ไม่โปร่งใส สภาพแวดล้อมการทำงานที่เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ ความไม่ปลอดภัยในการทำงาน การถูกควบคุมผ่านระบบอัลกอริทึม การถูกแบนจากแอปพลิเคชันโดยไม่มีกระบวนการชี้แจง และการขาดการคุ้มครองแรงงาน สิทธิประกันสังคม กองทุนเงินทดแทน สวัสดิการด้านอื่นๆ ตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน

          นอกจากนี้ ยังได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์จากผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมายแรงงาน ผู้แทนสหภาพไรเดอร์ ผู้แทนแรงงานแพลตฟอร์มบริการแม่บ้าน หน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง รวมถึงกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และหน่วยงานกำกับดูแลอื่นๆ ผู้เชี่ยวชาญเสนอแนะเกี่ยวกับมาตรฐานการทำงานที่เป็นธรรม (Decent Work) หลักการสิทธิมนุษยชนในการทำงาน มาตรฐานสากลแรงงานตามอนุสัญญา ILO และแนวทางการออกกฎหมายเพื่อคุ้มครองสิทธิแรงงานแพลตฟอร์ม โดยมีประเด็นสำคัญที่ได้นำเสนอ ได้แก่

          1. ช่องว่างทางกฎหมาย ปัจจุบันกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 คุ้มครองเฉพาะแรงงานที่มีสถานะเป็น "ลูกจ้าง" เท่านั้น ทำให้แรงงานแพลตฟอร์มจำนวนมากไม่ได้รับความคุ้มครอง เนื่องจากเป็นแรงงานที่การทำงานเป็นอิสระ แต่ในความเป็นจริงมีการควบคุมและบังคับบัญชาผ่านระบบอัลกอริทึม

          2. มีความจำเป็นในการออกกฎกระทรวง เพื่อขยายความคุ้มครองให้กับแรงงานแพลตฟอร์มได้อย่างรวดเร็ว โดยให้ยึดหลักการคุ้มครองแรงงานตามมาตรฐานสากล

          3. การต้องการการเจรจาต่อรองและการรวมกลุ่มของแรงงาน เพื่อให้ได้สิทธิแรงงานขั้นพื้นฐานและเป็นธรรม

          4. ความจำเป็นในการควบคุมและกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัล ให้ถือว่าเป็น "ผู้ประกอบการ" ที่มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบต่อแรงงาน

          5. ความจำเป็นในการกำหนดค่าตอบแทนที่เป็นธรรม มีความโปร่งใส และสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีศักดิ์ศรี ตามหลักการของการทำงานที่มีคุณค่า (Decent Work)

          ที่ประชุมมีข้อเสนอว่า จำเป็นต้องมีการดำเนินการจากรัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างเร่งด่วน โดยอาจพิจารณา ดังนี้

- การออกกฎกระทรวงและกฎหมายใหม่เพื่อคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มอย่างเป็นธรรม โดยยึดหลักการคุ้มครองแรงงานตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน และมาตรฐานสากลด้านแรงงาน

- การวิจัยและศึกษาต้นทุนค่ารอบงานที่เป็นธรรมโดยใช้หลักการคำนวณจากกรมการขนส่งทางบก เพื่อให้แรงงานได้รายได้ที่เหมาะสมและสามารถดำรงชีวิตได้

- การส่งเสริมและปกป้องสิทธิการรวมกลุ่มและการเจรจาต่อรองของแรงงานแพลตฟอร์ม

- การพัฒนาเครื่องมือและกลไกการบังคับใช้กฎหมายให้กับแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อคุ้มครองสิทธิและผลประโยชน์ของแรงงาน

          ทั้งนี้ กสม. เห็นว่าการประชุมเชิงปฏิบัติการฯ ในครั้งนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นของการขับเคลื่อนการคุ้มครองสิทธิแรงงานแพลตฟอร์มอย่างมีประสิทธิผล และจะนำไปสู่การออกกฎหมายและกฎกระทรวงที่เหมาะสม เพื่อให้แรงงานแพลตฟอร์มทุกคนได้รับความคุ้มครองสิทธิมนุษยชนอย่างเต็มที่