เมื่อวันที่ 21–22 พฤษภาคม 2569 นายไพโรจน์ พลเพชร ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายสุเรนทร์  ปะดุกา ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.) พื้นที่ภาคใต้ และเจ้าหน้าที่ ลงพื้นที่รับฟังข้อเท็จจริงและประสานการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน กรณีได้รับเรื่องร้องเรียนว่านโยบายการบริหารจัดการมะพร้าวของภาครัฐ ทั้งระบบการควบคุมการนำเข้าและการกำหนดราคารับซื้อ ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสิทธิในการประกอบอาชีพและความมั่นคงทางเศรษฐกิจของเกษตรกร และขอให้หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องร่วมกันแก้ไขปัญหา ณ องค์การบริหารส่วนตำบลธงชัย สำนักงานเกษตรอำเภอบางสะพาน และศูนย์มะพร้าวอินทรีย์ ตำบลธงชัย อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

          จากการรับฟังข้อเท็จจริง ผู้แทนเกษตรกรและหน่วยงานในพื้นที่ให้ข้อเท็จจริงสรุปได้ว่า ปัญหามะพร้าวไทยเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ซับซ้อน ทั้งในมิติการผลิต การพัฒนาคุณภาพและการแปรรูปผลผลิตของเกษตรกร การจำหน่าย รวมถึงการนำเข้าและส่งออก และอุตสาหกรรมแปรรูป ซึ่งส่งผลกระทบต่อเกษตรกรและห่วงโซ่ธุรกิจ โดยกลุ่มเกษตรกรได้สะท้อนว่า ข้อมูลของหน่วยงานของรัฐไม่สะท้อนข้อเท็จจริงและเอื้อต่อการกำหนดนโยบายนำเข้าผลมะพร้าวและมะพร้าวแปรรูป ทำให้มีการนำเข้ามะพร้าวจากต่างประเทศภายใต้กรอบการค้าระหว่างประเทศขององค์การการค้าโลก หรือ WTO และเขตการค้าเสรีอาเซียน หรือ AFTA จำนวนมาก และพบว่าหน่วยงานของรัฐละเลยให้มีการนำเข้าผลมะพร้าวและมะพร้าวแปรรูปโดยไม่ผ่านการสำแดงสินค้าหรือสำแดงสินค้าไม่เป็นตามข้อเท็จจริง ส่งผลให้ราคารับซื้อมะพร้าวในประเทศตกต่ำ รวมถึงได้สะท้อนการแบกรับภาระต้นทุนสูง และการขาดการมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและการกำหนดราคามะพร้าว นอกจากนี้ กลุ่มเกษตรกรได้สะท้อนข้อกังวลเรื่องการสวมสิทธิ การแพร่ระบาดของศัตรูพืช การขาดแคลนน้ำจากการสร้างฝายและการแย่งชิงน้ำของภาคอุตสาหกรรม รวมถึงมาตรการเยียวยาภัยแล้งของภาครัฐที่ไม่ครอบคลุมและไม่สอดคล้องกับธรรมชาติของมะพร้าว ทั้งนี้ ได้เรียกร้องให้ประสานไปยังรัฐบาลเพื่อกำหนดให้มะพร้าวเป็นพืชเศรษฐกิจ ให้กำหนดกลไกเฉพาะในการกำหนดนโยบาย บริหารจัดการ กำหนดทิศทางการผลิต การตลาด และดูแลเสถียรภาพราคามะพร้าว ต่อไป

          ในการนี้ สำนักงาน กสม. จะรวบรวมข้อมูลประกอบการพิจารณาประสานการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนไปยังกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงพาณิชย์ กรมศุลกากร และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาให้ประชาชน และเสนอต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติต่อไป