เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.)

จัดประชุมเชิงปฏิบัติการว่าด้วยแนวทางการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันและการแลกเปลี่ยนเชิงนโยบาย

ณ ห้องเสวนา ชั้น 6 สำนักงาน กสม. เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับแนวทาง วิธีการ และมาตรฐานการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันในสถานที่ที่มีการควบคุมตัวบุคคล โดยมีนางสาวปิติกาญจน์ สิทธิเดช และนายวสันต์ ภัยหลีกลี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยรองศาสตราจารย์ พ.ต.ท. ดร. เกษมศานต์

โชติชาครพันธุ์ ผู้ทรงคุณวุฒิ รวมทั้ง Ms. Sara Pennington และ Ms. Donna Ward ผู้เชี่ยวชาญจากสำนักงานผู้ตรวจการเรือนจำอังกฤษ (HM Inspectorate of Prisons: HMIP) เข้าร่วม

          การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน (Preventive Visits) ทั้งในรูปแบบที่มีการแจ้งล่วงหน้าและไม่แจ้งล่วงหน้า ให้สอดคล้องกับหลักการของพิธีสารเลือกรับของอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี (Optional Protocol to the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment: OPCAT) ซึ่งมุ่งเน้นการป้องกันการทรมานและการปฏิบัติที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรีในสถานที่ควบคุมตัว

          ในการประชุมเชิงปฏิบัติการนี้มีการนำเสนอหัวข้อ “การนำเสนอกรอบแนวทาง เครื่องมือ และวิธีการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันของสำนักงาน กสม.” ซึ่งเป็นการนำเสนอแนวคิด วิธีการ และเครื่องมือที่สำนักงาน กสม.

ได้พัฒนาขึ้นสำหรับการดำเนินภารกิจตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน โดยเฉพาะในบริบทเรือนจำ ซึ่งเน้นการสังเกตสภาพความเป็นอยู่ในสถานที่ควบคุมตัว การสัมภาษณ์ผู้ถูกควบคุมตัวและเจ้าหน้าที่อย่างเป็นความลับ

การตรวจสอบกระบวนการและมาตรการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ตลอดจนการวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงเชิงระบบ

ที่อาจนำไปสู่การปฏิบัติที่ไม่เหมาะสม

          นอกจากนี้ ยังมีการนำเสนอกรณีศึกษาจากการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน ณ เรือนจำกลางพิษณุโลก

ซึ่งเป็นตัวอย่างของการนำวิธีการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันมาประยุกต์ใช้ในบริบทของเรือนจำ โดยการตรวจเยี่ยมดังกล่าวมุ่งทำความเข้าใจสภาพการดำเนินงานของเรือนจำ สภาพความเป็นอยู่ของผู้ต้องขัง และระบบมาตรการคุ้มครองสิทธิในสถานที่ควบคุมตัว ตลอดจนการแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นกับผู้บริหารและเจ้าหน้าที่เรือนจำในลักษณะของ ความร่วมมือเชิงป้องกัน เพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทางการดำเนินงานให้สอดคล้องกับมาตรฐานสิทธิมนุษยชน

          การประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ยังเปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานของสำนักงาน กสม.

ได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นเชิงเทคนิคเกี่ยวกับแนวทางการตรวจเยี่ยม การประเมินความเสี่ยง และบทเรียนจากการปฏิบัติงานจริง เพื่อพัฒนาเครื่องมือและแนวปฏิบัติให้มีความเหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย

มากยิ่งขึ้น

          สำนักงาน กสม. เห็นว่า การตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันเป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมการคุ้มครอง

สิทธิมนุษยชนในสถานที่ควบคุมตัว โดยการดำเนินงานในลักษณะของความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

จะช่วยสนับสนุนการพัฒนาระบบการบริหารจัดการสถานที่ควบคุมตัวให้มีความโปร่งใส เคารพศักดิ์ศรี

ความเป็นมนุษย์ และสอดคล้องกับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ