เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 14.00 น. นางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายไพโรจน์  พลเพชร ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. ประชุมหารือเกี่ยวกับปัญหาการดำเนินการและแนวทางการพิจารณากรณีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการประกอบกิจการเหมืองแร่ รวมทั้งติดตามผลการดำเนินการตามข้อเสนอแนะของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน (กสม.) ร่วมกับ นายอดิทัต วะสีนนท์ อธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ ณ ห้องประชุมดีบุก กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่

            การประชุมครั้งนี้ สืบเนื่องจากกรณีที่ กสม. รับเรื่องร้องเรียนขอให้ตรวจสอบการประกอบกิจการเหมืองแร่ในหลายพื้นที่ ซึ่งมีประเด็นการร้องเรียนในลักษณะคล้ายกัน อาทิ การมีส่วนร่วมและจัดรับฟังความคิดเห็นของประชาชน ความเหมาะสมของสถานที่ตั้งโครงการ และข้อห่วงกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพอนามัยของประชาชน ซึ่งการหารือในครั้งนี้มีวาระสำคัญ 5 ประเด็น ได้แก่

            1. แนวทางการมีส่วนร่วมและการจัดรับฟังความคิดเห็นของชุมชนตามมาตรา 56 พระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2560 ประกอบกฎกระทรวงการขอและการออกอาชญาบัตรและประทานบัตร พ.ศ. 2564 และประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการรับฟังความคิดเห็นของชุมชนในพื้นที่ที่ขอประทานบัตร พ.ศ. 2561 รวมทั้งปัญหาอุปสรรคในการดำเนินการดังกล่าว

            2. แนวทางการพิจารณาความเหมาะสมของสถานที่ตั้งโครงการ เช่น แหล่งต้นน้ำ ป่าน้ำซับซึม ป่าชุมชน และพื้นที่อ่อนไหวที่จะส่งผลกระทบต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งความคืบหน้าในการกำหนดคำนิยามพื้นที่แหล่งต้นน้ำหรือป่าน้ำซับซึม รวมทั้งแนวทางการพิจารณาคำนิยามหรือคำอธิบายเกี่ยวกับพื้นที่แหล่งต้นน้ำหรือป่าน้ำซับซึม

            3. แนวทางการพิจารณาข้อร้องเรียน ข้อห่วงกังวลของประชาชนเกี่ยวกับผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสุขภาพอนามัยของประชาชน

            4. แนวทางการส่งเสริม สนับสนุน และการให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดทำกระบวนการตรวจสอบสิทธิมนุษยชนอย่างรอบด้าน (Human Rights Due Diligence: HRDD) แก่ผู้ได้รับอนุญาตประทานบัตรและผู้ยื่นคำขอเพื่อประกอบการขออนุญาตหรือต่ออายุประทานบัตร เพื่อให้ดำเนินธุรกิจด้วยความรับผิดชอบและเคารพสิทธิมนุษยชน

            5. ผลการดำเนินการตามมาตรการในการป้องกันหรือแก้ไขการละเมิดสิทธิมนุษยชน และมาตรการในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน

            จากการแลกเปลี่ยนข้อมูล ข้อกฎหมาย และแนวทางการดำเนินการ ที่ประชุมเห็นพ้องกันว่าการรับฟังความคิดเห็นของชุมชนมีความสำคัญและจำเป็นต้องสร้างให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นอย่างแท้จริง การพิจารณาความเหมาะสมของที่ตั้งโครงการ รวมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพอนามัยของประชาชนในระยะยาว

            ทั้งนี้ สำนักงาน กสม. จะรวบรวมข้อมูล ข้อเท็จจริง และข้อคิดเห็นที่ได้รับจากการประชุมครั้งนี้ เพื่อนำไปประกอบการจัดทำความเห็นและรายงานการติดตามผลการดำเนินงานตามข้อเสนอแนะของ กสม. ต่อไป