เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2567 เวลา 16.00 น. ที่ห้องประชุม 704 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นางสาวศยามล  ไกยูรวงศ์ และผู้ช่วยศาสตราจารย์สุชาติ  เศรษฐมาลินี กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายไพโรจน์  พลเพชร  ที่ปรึกษาประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้รับเรื่องร้องเรียนจากสมัชชาประชาสังคมเพื่อสันติภาพ ขอให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ติดตามการดำเนินคดีการจัดกิจกรรมมลายูรายอ 2565 ให้เป็นไปตามหลักนิติธรรมและหลักการสิทธิมนุษยชนอย่างแท้จริง

          สืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2565 สมัชชาประชาสังคมเพื่อสันติภาพ (CIVIL SOCIETY ASSEMBLY FOR PEACE : CAP) ได้จัดกิจกรรมมลายูรายอ 2565 (MELAYU RAYA 2022) ณ หาดวาสุกรี อำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี โดยมีสโลแกนของงานว่า “เยาวชนคือความหวังแห่งสันติภาพ” (PEMUDA HARAPAN KEDAMAIAN) ทั้งนี้ มีวัตถุประสงค์การจัดงาน ได้แก่ 1) ส่งเสริมและอนุรักษ์ฟื้นฟูการแต่งกายตามวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ท้องถิ่น 2) เปิดโอกาสให้เยาวชนได้มีพื้นที่สาธารณะในการแสดงออกผ่านการแต่งกายชุดมลายูซึ่งถือเป็นการแต่งกายทางวัฒนธรรมในพื้นที่อย่างสร้างสรรค์ 3) สร้างการมีส่วนร่วมและรณรงค์สร้างบรรยากาศหนุนเสริมกระบวนการสร้างสันติภาพ ในการจัดกิจกรรมดังกล่าวมีผู้เข้าร่วมกิจกรรม ประมาณ 15,000 คน

          ต่อมาปรากฏว่าได้มีการแจ้งความกับสถานีตำรวจภูธรสายบุรี จังหวัดปัตตานี และมีการสืบสวนสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานต่าง ๆ ในการจัดกิจกรรมมลายูรายอ 2565 จากนั้นให้มีการยุติการดำเนินคดีเนื่องจากพยานหลักฐานไม่เพียงพอต่อการสั่งฟ้องคดี จนกระทั่งเมื่อเดือนธันวาคม 2566 และเดือนมกราคม 2567 กองบังคับการตำรวจภูธรจังหวัดปัตตานี ได้มีหมายเรียกผู้ต้องหา ครั้งที่ 1 โดยกล่าวหาผู้ร้องเรียนและพวก รวมจำนวน 9 คน ในข้อหา “ร่วมกันกระทำให้ปรากฏแก่ประชาชนด้วยวาจา หนังสือหรือวิธีอื่นใด อันมิใช่เป็นการกระทำภายในความมุ่งหมายแห่งรัฐธรรมนูญ หรือมิใช่เพื่อแสดงความคิดเห็นหรือติชมโดยสุจริต เพื่อให้เกิดความปั่นป่วนกระด้างกระเดื่องในหมู่ประชาชนถึงขนาดที่จะก่อความไม่สงบขึ้นในราชอาณาจักร หรือกระทำเพื่อให้ประชาชนล่วงละเมิดกฎหมายแผ่นดิน อั้งยี่ ซ่องโจรฯ” และให้ไปรับทราบข้อกล่าวหาที่สถานีตำรวจภูธรสายบุรี เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2567 ทางพนักงานสอบสวนดำเนินการสอบสวนแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม 2567 และส่งตัวผู้ต้องหาทั้ง 9 คน ให้ไปรายงานตัวกับสำนักงานอัยการปัตตานีในวันที่ 28 สิงหาคม 2567 จึงขอให้ กสม. ดำเนินการเพื่อคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชนต่อไป