เมื่อวันที่ 22-23 สิงหาคม 2567 นางปรีดา คงแป้น กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเข้าร่วมสัมมนาข้อท้าทายภาคประชาสังคมกับการจัดการน้ำ/แม่น้ำ (ข้ามพรมแดน) และร่วมเป็นวิทยากรในหัวข้อ การคุ้มครอง "เสียง" และการนำ "เสียง" สู่นโยบายทางเลือก ซึ่งเป็นหนึ่งในกิจกรรมภายใต้โครงการ Enhancing Inclusive Water Governance in the Mekong Region จัดโดย ศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์และการพัฒนา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ณ สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

          ในการสัมมนาดังกล่าว ดร.ชยันต์  วรรธนะภูติ หัวหน้าศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์และการพัฒนา (CESD) กล่าวเปิดว่า “น้ำ” เป็นเรื่องสิทธิที่มีการพูดถึงมายาวนาน ในจีนมีการจัดการน้ำมาแต่โบราณ ไทยมีการขุดคูคลองและมีการจัดการน้ำ โดยชาวบ้านในสมัยโบราณมีภูมิปัญญาฝายและการจัดการทางสังคมของผู้ใช้น้ำ แบบมีส่วนร่วมที่เรียกว่า เหมืองแก่ เหมืองฝาย ของภาคเหนือ รวมทั้งภาคอีสาน ชาวบ้านอาศัยแม่น้ำโขง เมื่อเกิดน้ำหลากนำปลาเข้ามาเป็นต้น

          จากนั้น มีการเสนอ งานวิจัยไทบ้าน และงานวิจัยชุมชน 3 กรณี ได้แก่ 1) โครงการเสียงจากลุ่มน้ำเจ้าพระยา :กรณีศึกษาโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนในเขื่อนภูมิพลในพื้นที่รับน้ำทุ่งบางบาล อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 2) โครงการวิถีคนทำนาทามหลังการสร้างเขื่อนราศีไศล 3) โครงการชาติพันธุ์บรู: ความรู้พื้นบ้านและผลกระทบจากเขื่อนปากมูล โดยชุมชนเป็นหลักในการทำวิจัย ซึ่งสะท้อนถึงเรื่อง สิทธิชุมชน สิทธิในสิ่งแวดล้อม สิทธิในการจัดการทรัพยากร ซึ่งเกี่ยวข้องกับการหาอยู่หากิน และผลกระทบที่จะเกิดขึ้น จากการพัฒนาขนาดใหญ่ ซึ่งทีมวิจัยชุมชนสะท้อนว่า งานวิจัยเป็นเสมือนเครื่องมือ ที่ทำให้ชุมชนเข้มแข็งและสามารถต่อรองกับระดับนโยบายได้