ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน 27/07/2012

ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน
Source - โลกวันนี้วันสุข (Th)

Friday, July 27, 2012  05:47

          จรัล ดิษฐาอภิชัย
          ditjaran@gmail.com

          เมื่อวันที่ 8-13 กรกฎาคมที่ผ่านมา มีการประชุมคณะรัฐ มนตรีต่างประเทศอาเซียนที่กรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา มีวาระสำคัญคือ การผ่าน "ร่าง ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชนอาเซียน" (ASEAN Human Rights Declaration) เพื่อเป็นหลักยึดถือร่วมกันของประเทศสมาชิก 10 ประเทศ ผมขอนำมาเสนอโดยย่อดังนี้

          ก่อนอื่นขอย้อนความไปว่า สิทธิมนุษยชนเป็นความคิดหนึ่งของปรัชญาแสงสว่าง เราจะชอบหรือไม่ชอบ แต่บัดนี้กลายเป็นกระแสความคิดหลักของโลกไปแล้ว เนื่องจากภูมิภาคอื่น คือเริ่มจากยุโรปมีอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และต่อมาเกิดศาลสิทธิมนุษยชนใน ค.ศ. 1959 ที่ทวีปแอฟริ กามีกฎบัตรว่าด้วยสิทธิมนุษย์และสิทธิของประชาชน (Afri can Charter on Human and Peoples' Rights) ซึ่งประกาศมาตั้งแต่ ค.ศ. 1968 แม้แต่ในทวีปอเมริกาก็มีอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (American Convention on Human Rights) มาตั้งแต่ ค.ศ. 1969 นักสิทธิมนุษยชนในอา เซียนแม้จะมีจำนวนน้อย ซึ่งผมเป็นหนึ่งที่อยู่ในนั้นด้วย พยายามอย่างมากที่จะเสนอให้อาเซียนมีสถาบันหรือกลไกสิทธิ มนุษยชนเหมือนทวีปอื่นๆมา กว่า 15 ปี จนสำเร็จบ้าง เพราะ เมื่อ 3 ปีที่แล้ว อาเซียนได้ตั้งคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาล ด้านสิทธิมนุษยชน โดยมี ดร. ศรีประภา เพชรมีสี เป็นกรรมา ธิการคนแรกของประเทศไทย

          การมีปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชนจึงนับเป็นความก้าวหน้าด้านนี้อีกขั้นหนึ่ง เริ่มจากอารัมภบท (Preamble) ทุกประเทศอาเซียนที่ยืนยันจะเคารพ ส่งเสริม และคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน รวมทั้งหลักการประชา ธิปไตย นิติรัฐ นิติธรรม และธรรมาภิบาล ดังบทบัญญัติในกฎบัตรอาเซียน และมีพันธกิจของกลไกสิทธิมนุษยชนอาเซียน สนับสนุนคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชนเป็นสถาบันหลักในด้านสิทธิมนุษยชน และคณะ กรรมาธิการอาเซียนว่าด้วยการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิสตรีและสิทธิเด็ก ส่งเสริมและคุ้ม ครองสิทธิมนุษยชน ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษยชน สิทธิอันเสมอภาคกันของหญิงและชาย โดยมีวิสัยทัศน์ร่วมกันของอา เซียนในการส่งเสริมและคุ้ม ครองสิทธิมนุษยชนในภูมิภาค ยึดมั่นปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนเป็นมาตรฐานสากลสำหรับทุกคนและทุกประเทศ

          ปฏิญญาเวียนนาและแผน ปฏิบัติการ สนธิสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนที่มีประเทศสมาชิกอาเซียนเป็นภาคี หน้าที่ของปัจเจกต่อชุมชน การส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้เป็นจริงและมีประ สิทธิภาพดังบทบัญญัติในปฏิญ ญาจะเป็นส่วนช่วยเสริมกระ บวนการสร้างประชาคมอาเซียน

          ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชนตั้งอยู่บนหลักการทั่วไป (General Principles) 9 ประการคือ

          1.ความเท่าเทียมในสิทธิและศักดิ์ศรี

          2.การไม่เลือกปฏิบัติด้วยเหตุใดๆ

          3.สิทธิที่จะได้รับการยอมรับว่าเป็นบุคคลภายใต้กฎหมาย

          4.ความเท่าเทียมกันภายใต้กฎหมายและการได้รับประโยชน์จากกฎ หมายที่เท่าเทียมกัน

          5.สิทธิที่จะได้รับการเยียวยาที่มีประสิทธิ ภาพในกรณีที่มีการละเมิดสิทธิมนุษยชน

          6.ความสมดุลระหว่างสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน และความรับผิดชอบต่อผู้อื่น ชุมชน และสังคม รัฐสมาชิกอาเซียนมีหน้าที่หลักในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน

          7.การคำนึงถึงสิทธิของผู้อื่นในการใช้สิทธิของตน/ หน้า ที่ของบุคคลต่อสังคม รัฐ และประชาคมระหว่างประเทศ/ การ จำกัดสิทธิต้องทำโดยกฎหมายเพื่อประโยชน์ในการรับรองสิทธิ ของผู้อื่น/ ความมั่นคงของรัฐ/ ความสงบเรียบร้อยและประ โยชน์ของประชาชนส่วนรวมในสังคมประชาธิปไตย

          8.สิทธิมนุษยชนเป็นสากล ไม่สามารถถ่ายโอนให้แก่กันได้ ไม่มีสิทธิใดสำคัญกว่ากัน และไม่สามารถ แยกสิทธิ แต่ละสิทธิมีความเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน รัฐสมาชิกอาเซียนจะต้องปฏิบัติต่อสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานอย่างเท่าเทียม โดยคำนึงถึงลักษณะเฉพาะของแต่ละประเทศ และภูมิภาคที่มีความแตกต่างกันทางด้านการ เมือง เศรษฐกิจ สังคม วัฒน ธรรม ประวัติศาสตร์และศาสนา และ

          9.การทำให้สิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานตามที่บัญญัติในปฏิญญาเป็นจริงได้ โดยยึดหลักการไม่เลือกปฏิบัติ ความเป็นธรรม ไม่ลำเอียง ปราศจากการเผชิญหน้า หลีกเลี่ยง การใช้สองมาตรฐาน และการทำให้เป็นประเด็นทางการเมือง

          เนื้อหาของสิทธิมนุษยชนที่อาเซียนรับว่าจะยึดถือมีตั้งแต่สิทธิพลเมืองและการเมือง สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม สิทธิในการพัฒนา ส่วนใหญ่ลอกมาจากปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน กติกา อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิมนุษยชนของสหประ ชาชาติทุกฉบับ

          ส่วนสิทธิของกลุ่มผู้อ่อน แอ/ ด้อยโอกาส และบทบัญ ญัติอื่นๆ อันประกอบด้วยสิทธิสตรี สิทธิเด็ก สิทธิผู้สูงอายุ สิทธิผู้พิการ สิทธิชนกลุ่มน้อย สิทธิชุมชนดั้งเดิม สิทธิแรงงานอพยพ ยังไม่มีการยกร่างขึ้น แต่ดีกว่าไม่มี เพราะอย่างน้อยจะทำให้รัฐบาลประเทศอาเซียน ซึ่งส่วนใหญ่ไม่สนใจและไม่เคา รพสิทธิมนุษยชนของพลเมืองต้องให้การรับรองว่าจะนำมาเป็นหลักการอย่างหนึ่งของรัฐตน และจะร่วมมือกันในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน โดยตกลงกันว่ารัฐสมาชิกอาเซียนจะประสานผลประโยชน์ ร่วมกัน และให้คำมั่นสัญญาที่จะส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานโดยผ่านความร่วมมือทั้งระดับภูมิภาคและระหว่างประ เทศ และอาเซียนจะประสานความร่วมมือกับสถาบันและองค์กรต่างๆทั้งในระดับชาติและระหว่างประเทศดังที่บรรจุไว้ในกฎบัตร

          กลับมาที่ประเทศไทยในฐานะสมาชิกอาเซียน ปัจจุบันยังมีปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนหลายประการ ตั้งแต่กรณีสังหารหมู่ประชาชนผู้ชุมนุมภายใต้คำสั่งของรัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ การละเมิดสิทธิบุคคลในทางอาญา เช่น การจับกุมคุมขังโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย การไม่ให้ประกันตัวในคดีมาตรา 112 และคดีคนเสื้อแดง ฯลฯ

          การจำกัดเสรีภาพแสดงความคิดเห็นต่อเรื่องดังกล่าวถึงประกาศของรัฐมนตรีแรง งานจะส่งคนงานพม่าหญิงที่มีครรภ์กลับประเทศ อันนำมาสู่การประท้วงขององค์การสิทธิมนุษยชนทั้งในและต่างประ เทศ ด้านสถาบันหรือองค์การสิทธิมนุษยชนระดับชาติ เช่น คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ศาลปกครอง และผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา ไม่เพียงแต่ไม่ปกป้องคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของพลเมืองไทยอย่างจริงจังเท่านั้น หากยังไม่เป็นกลาง ส่วนใหญ่เข้าข้างพันธมิตรฯเสื้อเหลือง ผู้คนเสื่อมศรัทธาพอๆกับศาลรัฐ ธรรมนูญและศาลยุติธรรม

          การรับรองปฏิญญาอาเซียน ว่าด้วยสิทธิมนุษยชนจะต้องมุ่งส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษย ชนของคนไทยเป็นสำคัญ

          "ไทยในฐานะสมาชิกอาเซียน ยังมีปัญหาการละเมิด สิทธิมนุษยชนหลายประการ ตั้งแต่กรณีสังหารหมู่ผู้ชุมนุม ภายใต้คำสั่งของ รัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ การละเมิดสิทธิบุคคลในทางอาญา  เช่น การจับกุมคุมขัง โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย"

          --โลกวันนี้วันสุข ฉบับวันที่ 28 ก.ค. - 3 ส.ค. 2555--