ในระหว่างวันที่ ๑๘-๑๙ เมษายน ๒๕๕๕ พลตำรวจเอกวันชัย ศรีนวลนัด กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประธานอนุกรรมการปฏิบัติการยุทธศาสตร์ด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรมและ ประธานอนุกรรมการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรม พร้อมคณะอนุกรรมการและเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เดินทางลงพื้นที่เพื่อตรวจเยี่ยมเรือนจำและสถานีตำรวจในจังหวัดราชบุรี การตรวจเยี่ยมดังกล่าวนี้ นับเป็นการดำเนินการต่อเนื่องเป็นปีที่สอง โดยคณะกำหนดที่จะตรวจเยี่ยมเรือนจำและสถานีตำรวจในทุกภูมิภาค สำหรับวัตถุประสงค์ในการตรวจเยี่ยมเพื่อรับทราบสภาพปัญหาและข้อเท็จจริงของ สถานคุมขังสำหรับใช้เป็นข้อมูลจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายด้านการคุ้มครองสิทธิ มนุษยชน รวมทั้งสนับสนุนการทำงานร่วมกันเป็นเครือข่ายของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่ง ชาติ สำนักงานตำรวจแห่งชาติและกรมราชทัณฑ์
การตรวจเยี่ยมดังกล่าวได้ดำเนินการภายใต้หลักการและกรอบแนวคิด ประกอบด้วย การคุ้มครองบุคคลที่อยู่ในสถานคุมขังลักษณะต่างๆ จากการถูกละเมิดสิทธิพื้นฐานและการกระทำทรมาน ตามอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหด ร้ายมนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี (CAT) และมาตรา ๓๙ แห่งรัฐธรรมนูญ พ.ศ. ๑๕๕๕๐ ให้การรับรองว่าในคดีอาญาต้องสันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มี ความผิด และก่อนมีคำพิพากษาอันถึงที่สุดแสดงว่าบุคคลได้กระทำผิด จะปฏิบัติต่อบุคคลนั้นเสมือนเป็นผู้กระทำผิดไม่ได้ และมาตรา ๔๐ ได้ให้รับการรับรองให้ผู้เสียหาย ผู้ต้องหา โจทก์ จำเลย คู่กรณี ผู้มีส่วนได้เสีย พยาน มีสิทธิได้รับการปฏิบัติอย่างเหมาะสมตามกระบวนการยุติธรรม และคำจำกัดความของผู้ต้องราชทัณฑ์ (ต้องโทษ) คือผู้ที่ได้รับโทษอาญาจากการกระทำผิดโดยถูกจำกัดสิทธิและเสรีภาพบางประการ แล้ว
ในวันที่ ๑๘ เมษายน ๒๕๕๕ คณะได้เดินทางตรวจเยี่ยมเรือนจำกลางจังหวัดราชบุรี และเรือนจำกลางเขาบิน จังหวัดราชบุรี โดยนายสุรชัย พุ่มแก้ว ผู้บัญชาการเรือนจำกลางจังหวัดราชบุรี และนายธนวีย์ ประวัติ ผู้บัญชาการเรือนจำกลางเขาบิน พร้อมทั้ง พล. ต. ต. นิพนธ์ ภู่พันธ์ศรี ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดราชบุรีร่วมต้อนรับคณะ
ในการตรวจเยี่ยมดังกล่าวคณะได้ร่วมประชุมกับผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ของ เรือนจำทั้งสองแห่งดังกล่าว เพื่อหารือถึงปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนของเจ้าหน้าที่ รวมทั้งรับฟังปัญหา เพื่อนำไปจัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายเกี่ยวกับข้อกำหนดและแนวทางปฏิบัติที่ จะสนับสนุนการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของผู้ต้องขัง รวมทั้งผลักดันให้มีการปรับปรุงแก้ไขกฎ ระเบียบ และแนวทางมุ่งสู่การส่งเสริมสิทธิมนุษยชนของผู้ต้องขังตามมาตรฐานสากลต่อไป ภายหลังการร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นแล้ว คณะได้ตรวจเยี่ยมสถานที่คุมขังนักโทษในแดนต่าง ๆ ทั้งนี้ ในระหว่างการตรวจเยี่ยมได้มีผู้ต้องขังคดียาเสพติด โทษจำคุกตลอดชีวิตได้เข้าร้องเรียนกับ พล. ต.อ. วันชัยฯ ว่า ขอให้ติดตามตรวจสอบเรื่องที่ได้ร้องเรียน กสม. กรณีถูกทำร้ายร่างกายจากนักโทษด้วยกันจนกรามหัก ซึ่งได้ร้องเรียนมายัง กสม. ก่อนหน้านี้แล้ว ซึ่ง พล.ต.อ. วันชัยฯ ได้กล่าวว่าจะติดตามการดำเนินการกรณีเรื่องร้องเรียนดังกล่าวให้
พล.ต.อ. วันชัยฯ กล่าวว่า “ การตรวจเยี่ยมเป็นอีกบทบาทหน้าที่ของ กสม. ที่ต้องศึกษา รวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการปฏิบัติในสถานคุมขัง โดยใช้กิจกรรมการตรวจเยี่ยมสถานที่คุมขัง พร้อมทั้งการเตรียมข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนมาเสนอแนะ เพื่อให้เกิดการปฏิบัติอย่างถูกต้องและเป็นไปตามหลักเกณฑ์ และจะได้รับข้อเสนอแนะต่างๆ จากเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ เพื่อเป็นตัวแทนเสนอต่อรัฐบาลเพื่อการแก้ไข ปรับระบบการทำงานให้สอดคล้องกับนโยบายเพื่อมุ่งให้เกิดความยุติธรรมในสังคม และไม่ละเมิดสิทธิมนุษยชน” รวมทั้ง ได้กล่าวเพิ่มเติมว่า “การตรวจเยี่ยมเรือนจำทั้งสองแห่ง ขอชื่นชมว่าเรือนจำให้ความสำคัญต่อสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานที่ผู้ถูกคุมขัง พึงได้รับและเห็นด้วยกับแนวคิดข้อเสนอของเรือนจำกลางเขาบินว่าเรือนจำดัง กล่าว ควรรับผิดชอบคุมขังนักโทษค้ายาเสพติดรายใหญ่โดยเฉพาะ เพื่อตัดวงจรการค้ายาดังกล่าวให้หมดสิ้นไป”
ในวันที่ ๑๙ เมษายน ๒๕๕๕ ภาคเช้า พล.ต.อ. วันชัย ศรีนวลนัด และคณะได้เดินทางตรวจเยี่ยมสถานีตำรวจภูธรเมืองราชบุรี และในภาคบ่ายได้เดินทางไปตรวจเยี่ยมสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ้านโป่ง ในการตรวจเยี่ยมทั้งสองแห่งคณะพบว่า เนื่องจากปัญหาส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับคดีเด็กและเยาวชน และคดีเกี่ยวกับทางเพศ ซึ่งขาดพนักงานสอบสวนหญิง รวมทั้งขาดความพร้อมของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะในวันเสาร์และวันอาทิตย์ พนักงานสอบสวน อัยการ และนักสังคมสงเคราะห์มักมีเวลาปฏิบัติงานไม่ตรงกัน ทำให้เกิดความล่าช้ากรณีออกหมายจับ นอกจากนี้ ยังพบปัญหาการร้องเรียนเจ้าหน้าที่ตำรวจเพื่อนำผลการร้องเรียนไปประกอบการ ขึ้นศาลในชั้นไต่สวน

พล.ต.อ. วันชัยฯ กล่าวว่า “จากการตรวจเยี่ยมและร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น สิ่งสำคัญในขณะนี้ โรงพักทุกแห่ง ควรต้องมีพนักงานสอบสวนหญิง เพราะกฎหมายกำหนดไว้ว่าคดีเรื่องเกี่ยวกับเพศควรจะใช้พนักงานสอบสวนหญิงใน การสอบสวน ยกเว้นแต่คู่กรณียินยอมให้ผู้ชายสอบสวนได้ แต่โรงพักส่วนใหญ่ยังไม่มีพนักงานสอบสวนหญิง ซึ่งจะได้นำเสนอไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะสำนักงานตำรวจแห่งชาติควรต้องจัดให้มีพนักงานสอบสวนหญิง อย่างน้อยจังหวัดละ ๑-๒ คน และหากโรงพักอื่นๆ ในอำเภอมีคดีประเภทนี้ จะสามารถใช้พนักงานสอบสวนหญิงที่มีอยู่ในจังหวัดได้ ทั้งนี้ จะได้จัดทำเป็นข้อสรุปและนำเสนอให้ผู้มีหน้าที่เพื่อการแก้ไขต่อไป”

22 เมษายน 2555

โดย :